Gadymy Ýüpek ýolunyň hazynalary: Özbegistan we Türkmenistan

Gadymy Ýüpek ýoly boýunça syýahatyňyzyň başlangyç nokady bolan Özbegistana hoş geldiňiz! Daşkendiň Halkara howa menziline gelip düşeniňizde, sizi adyňyz ýazylan tagtajygy saklaýan wekilimiz garşy alar. Pasport gözegçiliginden geçip, goşlaryňyzy alanyňyzdan soň, şäher merkezindäki myhmanhanaňyza ugradylarsyňyz. Daşkent Özbegistanyň paýtagty we Merkezi Aziýanyň iň uly şäheri bolup, onuň taryhy iki müň ýyldan gowrak öňe gidýär.

Geliş wagtyňyza baglylykda, uçuşdan soň dynç almagyňyz üçin günüň galan bölegi boşdur. Myhmanhana adatça günortandan soň ýerleşdirilýär, emma haýyşa görä irki ýerleşmegi köplenç guramak mümkin. Eger güýjüňiz bar bolsa, golaýdaky köçelerde, seýilgählerde we meýdançalarda gezelenç edip bilersiňiz. Daşkent agaçly giň şaýollary, çüwdürimleri hem-de häzirki zaman, sowet we däp bolan yslam binagärliginiň utgaşmasy bilen tanalýar. Şeýle hem syýahat üçin pul çalyşmagy ýa-da ýerli SIM-kart satyn almagy isläp bilersiňiz. Gollanmaçyňyz ertesi günüň meýilnamasyny tassyklamak üçin siziň bilen habarlaşar. Agşam ýerli restoranda agşamlyk naharyndan lezzet alyp, palow we samsa ýaly özbek tagamlaryny datyp görüp bilersiňiz. Gijäni Daşkentdäki myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Myhmanhanada ertirlik naharyndan soň, gollanmaçyňyz bilen Daşkent boýunça bütin günlük gezelençe başlarsyňyz. Ilkinji duralgaňyz – döwlet binalary, çüwdürimler we ýadygärlikler bilen gurşalan ýurduň baş meýdany bolan Garaşsyzlyk meýdany. Soňra ýerli ilat arasynda Saýilgoh diýlip atlandyrylýan, suratkeşleriň we ýadygärlik sowgat satyjylarynyň öz işlerini görkezýän meşhur pyýada köçesi – Brodweý boýunça gezelenç edersiňiz.

Soňra dünýäniň iň owadan ýerasty ulgamlarynyň biri bolan Daşkent metrosyna münersiňiz. Her bir bekediň çilim çyralary, mermer sütünleri we reňbe-reň mozaikalary bilen özboluşly bezegi bar. Günortandan soň dar köçeleri we däp bolan jaýlary häzirki zamandan öňki durmuş bilen tanyşdyrýan Köne şäheri öwrenersiňiz. Ýerli ilatyň täze miweleri, ýakymly ysly otlary, çöregi we el bilen ýasalan harytlary satyn alýan joşgunly Çarsu bazaryna bararsyňyz. Bu guradylan miweleri we hozlary datyp görmek hem-de hakyky Merkezi Aziýa bazarynyň ýagdaýyny duýmak üçin ajaýyp ýerdir. Agşam Samarkanda gidýän otla münmek üçin demir ýol menziline ugradylarsyňyz. Ýol otlynyň görnüşine baglylykda takmynan iki-üç sagat dowam edýär. Gelip düşeniňizden soň, myhmanhanaňyza ugradylarsyňyz. Gijäni Samarkandda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, dünýäniň iň gadymy şäherleriniň biri we Ýüpek ýolunyň göwheri bolan Samarkandy açyşa çykarsyňyz. Ilkinji baryljak ýer – üç sany ajaýyp medrese: Ulugbek, Şirdar we Tilla-Kari bilen gurşalan dünýä belli Registan meýdany. Olaryň gök kaşylar we altyn nagyşlar bilen örtülen baý bezelen ön tarapy yslam binagärliginiň ussat eseridir.

Soňra Merkezi Aziýadaky iň nepis kaşy bezegleriniň käbiri bilen bezelen owadan kümmetleriň köçesi bolan Şahy-Zinda gonamçylygyna bararsyňyz. Rowaýata görä, bu ýerde Muhammet pygamberiň doganoglany jaýlanypdyr, bu bolsa bu ýeri möhüm zyýarat mekanyna öwürýär. Soňra beýik serkerde Emir Teýmiriň we onuň maşgala agzalarynyň jaýlanan ýeri bolan Gury-Emir kümmetini görersiňiz. Onuň gabyrgaly gök gümmezi we zer çaýylan içki bezegi şäheriň iň täsirli görnüşleriniň hataryndadyr. Günortandan soň Samarkandyň iň uly bazary bolan Sýab bazaryna bararsyňyz. Bu ýerde meşhur Samarkand çöreginden, täze miwelerden we süýjülerden datyp görüp bilersiňiz. Agşam Buhara gidýän otla münersiňiz. Gelip düşeniňizden soň, myhmanhanaňyza ugradylarsyňyz. Gijäni Buharada geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, 140-dan gowrak binagärlik ýadygärligi bolan we ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen Buhara şäherini öwrenersiňiz. Ilkinji baryljak ýer – asyrlaryň dowamynda Buhara hökümdarlarynyň mekany bolan äpet gala – Ark galasy. Soňra X asyrda gurlan we irki yslam binagärliginiň iň gowy nusgalarynyň biri hasaplanýan Samanylaryň kümmetini görersiňiz.

Soňra köne şäheriň ýüregi bolan Poýi-Kalon toplumyna bararsyňyz. Oňa Kalon minarasy, Kalon metjidi we Mir-Arab medresesi girýär. 1127-nji ýylda gurlan minaranyň beýikligi 47 metre golaý bolup, rowaýata görä, ol hatda Çingiz hany hem şeýle bir haýran galdyrypdyr welin, ol minarany ýykmazlygy buýrupdyr. Günortanlyk naharyndan soň, Farapdaky Özbegistan–Türkmenistan serhedine ugrarsyňyz. Serhet resmiýetlerini tamamlanyňyzdan soň, sizi türkmen gollanmaçyňyz we sürüjiňiz garşy alar. Soňra ýolda Türkmenabat şäherinden geçip, Garagum çöli arkaly Mary şäherine ugrarsyňyz. Bu syýahat size Türkmenistanyň giň çöl tebigaty bilen ilkinji gezek tanyşmaga mümkinçilik berer. Mary şäherine gelip, myhmanhanaňyza ýerleşersiňiz. Gijäni Mary şäherinde geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Merkezi Aziýanyň iň möhüm arheologik ýadygärlikleriniň biri bolan Gonurdepä barmak üçin çöle ugrarsyňyz. Gonurdepe biziň eramyzdan öňki 2000-nji ýyllar töwereginde gülläp ösen Marguşyň bürünç eýýamy siwilizasiýasynyň merkezi bolupdyr. Bu ýadygärligi arheolog Wiktor Sarianidi açyp, gazuw-agtaryş işlerini geçiripdir, ol bu ýeriň irki zoroastrizm däpleri bilen baglanyşykly bolmagynyň mümkindigine ynanypdyr.

Bu ýerde siz köşgüň, ybadathanalaryň, ot gurbanlyk ojaklarynyň we patyşa gonamçylygynyň galyndylaryny görersiňiz. Gollanmaçyňyz bu gadymy şäheriň oazisde nähili gurlandygyny we soňra derýanyň akymyny üýtgetmegi netijesinde oazisiň nähili ýitip gidendigini düşündirer. Gezelençden soň, ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen we orta asyr dünýäsiniň iň uly şäherleriniň biri bolan Gadymy Merwe ugrarsyňyz. Siz Erkgala we Gäwürgala galalaryna, şeýle hem Soltan Sanjaryň kümmetine we Gyzgala köşklerine bararsyňyz. Agşam ýerli etno-myhman öýünde medeni maksatnamadan lezzet alarsyňyz. Bu ýerde däp bolan sazy we tansy synlap, ýerli el hünärlerini görüp, öýde bişirilen türkmen tagamlaryny datyp görüp bilersiňiz. Bu Mary welaýatynyň medeniýeti we däp-dessurlary bilen tanyşmak üçin ajaýyp mümkinçilikdir. Gijäni Mary şäherinde geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Aşgabada gysga içerki uçuş üçin Mary howa menziline ugradylarsyňyz. Gelip düşeniňizden soň, «ak mermerli şäher» diýlip tanalýan paýtagt boýunça gezelençiňize başlarsyňyz. Siz Garaşsyzlyk seýilgähini, Bitaraplyk binasyny we Aşgabady dünýäniň iň özboluşly şäherleriniň birine öwürýän beýleki meşhur ýadygärlikleri görersiňiz.

Gollanmaçyňyz şäheriň taryhy we onuň köp sanly nyşanlarynyň hem-de ýadygärlikleriniň manysy barada düşündiriş berer. Soňra Aşgabadyň golaýynda, Köpetdag daglarynyň eteginde ýerleşýän gadymy Nusaýa ugrarsyňyz. Nusaý Parfiýa imperiýasynyň ilkinji paýtagtlarynyň biri bolupdyr we häzirki wagtda ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilendir. Siz köşkleriň, ybadathanalaryň we hazynahanalaryň harabalyklarynyň arasynda gezip, kuwwatly parfiýa patyşalary barada bilersiňiz. Soňra Merkezi Aziýanyň iň uly metjitleriniň biri bolan Gypjakdaky Türkmenbaşy Ruhy metjidine bararsyňyz. Altyn gümmezi we dört minarasy bilen metjit täsirli görnüşe eýedir. Metjidiň gapdalynda Türkmenistanyň ilkinji Prezidentiniň kümmeti ýerleşýär. Agşam myhmanhanaňyza ýerleşip, agşamlyk naharyndan lezzet alarsyňyz. Gijäni Aşgabatda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Aşgabadyň iň owadan metjitleriniň biri bolan Ärtogrul Gazy metjidine bararsyňyz. Nusgawy osman binagärlik usulynda gurlan bu metjit Stambuldaky meşhur Gök metjide meňzeýär. Soňra ýerli önümleri, halylary, matalary we ýadygärlik sowgatlaryny görüp boljak şäheriň joşgunly bazarlarynyň birini gezersiňiz.

Günortanlyk naharyndan soň, demirgazyga – Garagum çölüne syýahatyňyza başlarsyňyz. Derweze gaz kraterine çenli ýol takmynan 280 kilometr bolup, dört sagada golaý wagt alýar. Ýolda kiçi obalaryň üstünden geçip, çäge depeleriniň arasynda otlap ýören düýeleri görersiňiz. Gollanmaçyňyz çöldäki durmuş we gaz krateriniň taryhy barada gürrüň berer. Krater 1970-nji ýyllarda gaz gözleg işleriniň dowamynda emele gelipdir we şondan bäri ýanyp dur. Siz garalyp barýan asmanyň fonunda alawlaryň has aýdyň görünýän pursaty – gün ýaşyşyny görmäge ýetişersiňiz. Gijesine ýanýan krateriň görnüşi hakykatdanam ýatdan çykmajakdyr. Düşelgede kebapdan ybarat agşamlyk naharyndan lezzet alarsyňyz. Gijäni krateriň golaýynda öýde ýa-da çadyrda geçirersiňiz.

Düşelgede ertirlik naharyndan soň, Derweze gaz kraterinden çykyp, Garagum çöli arkaly demirgazyga, Köneürgenje tarap ýol alarsyňyz. Bu gadymy şäher bir wagtlar Horezm döwletiniň paýtagty we yslam dünýäsiniň iň möhüm şäherleriniň biri bolupdyr. Häzirki wagtda ol Merkezi Aziýanyň iň ajaýyp orta asyr ýadygärlikleriniň käbirini özünde jemleýän ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen ýerdir.

Siz beýikligi takmynan 60 metr bolan we sebitiň iň beýik minaralarynyň biri hasaplanýan Gutlug Temir minarasyna bararsyňyz. Soňra owadan mozaikaly gümmezi bilen meşhur Törebeg hanymyň kümmetini görersiňiz. Gümmezde ýylyň günlerini aňladýan 365 bezeg bölegi we günüň sagatlaryny alamatlandyrýan 24 sany ýaý bar. Şeýle hem siz Soltan Tekeşiň kümmetine, adaty bolmadyk konus şekilli üçegi bolan Il-Arslanyň kümmetine we görnükli sopy halypa Nejmeddin Kübranyň kümmetine bararsyňyz. Gollanmaçyňyz Köneürgenjiň taryhy, onuň mongollar, soňra bolsa Teýmir tarapyndan weýran edilişi barada düşündiriş berer. Bu ýere köp zyýaratçylar gelýär we siz ýerli däp-dessurlary we ybadat dessurlaryny görüp bilersiňiz. Gezelençlerden soň, Daşoguz şäherine ugrarsyňyz. Gijäni Daşoguzdaky myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Aşgabada gysga uçuş üçin Daşoguz howa menziline ugradylarsyňyz. Gelip düşeniňizden soň, özboluşly däp-dessurlary bolan uzakdaky Nohur obasyna barmak üçin Köpetdag daglaryna ugrarsyňyz. Nohurlylaryň özüne mahsus däpleri bar we käbirleri olary Isgender Zülkarneýniň esgerleriniň nesilleri hasaplaýarlar.

Siz mazarlary güýjüň nyşany hökmünde dag tekeleriniň şahlary bilen bezelen köne gonamçylygy görersiňiz. Gollanmaçyňyz obalylaryň gündelik durmuşy we olaryň daglykdaky däp bolan ýaşaýyş ýörelgesi barada gürrüň berer. Soňra ýer ýüzünden takmynan 60 metr aşakda, gowagyň içinde ýerleşýän Köw-Ata ýerasty kölüne bararsyňyz. Minerallara baý ýyly suwda möwsüme garamazdan ýakymly suwa düşüp bilersiňiz. Aşgabada gaýdyp gelýän ýoluňyzda 1881-nji ýyldaky meşhur söweşiň bolan ýeri – Gökdepe galasyny görmek üçin saklanarsyňyz. Şeýle hem ýatlama hökmünde gurlan Saparmyrat Hajy metjidine bararsyňyz. Ahyrynda Türkmenistanyň meşhur altyn bedewlerini görmek üçin Ahal-teke bedewleriniň atçylyk toplumyna bararsyňyz. Agşam agşamlyk nahary üçin Aşgabada gaýdyp gelersiňiz. Gijäni myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Şu gün siziň Özbegistan we Türkmenistan arkaly gadymy Ýüpek ýoly boýunça syýahatyňyz tamamlanýar. Myhmanhanada ertirlik naharyndan soň, uçuş wagtyňyza baglylykda biraz boş wagtyňyz bolar. Ýadygärlik sowgatlar dükanyna barmagy ýa-da Aşgabadyň seýilgählerinde soňky gezek gezelenç etmegi isläp bilersiňiz.

Otagyňyzy ylalaşylan wagta çenli boşatmagy ýatdan çykarmaň. Gollanmaçyňyz we sürüjiňiz sizi myhmanhananyň dalanynda garşy alar we Aşgabadyň Halkara howa menziline ugradar. Toparymyz size goşlaryňyz we ugraýan uçuşyňyz üçin hasaba durmak boýunça kömek eder. Eger halylary ýa-da beýleki el işlerini satyn alan bolsaňyz, kwitansiýalaryňyzy we şahadatnamalaryňyzy taýýar saklaň, sebäbi olar gümrükde gerek bolup biler. Soňky on günüň dowamynda siz Daşkent, Samarkand we Buhara ýaly beýik şäherleri, şeýle hem Merw, Nusaý we Köneürgenç ýaly gadymy ýadygärlikleri öwrendiňiz. Şeýle hem ýanyp duran Derweze kraterini we däp bolan Nohur obasyny gördüňiz. Merkezi Aziýanyň ýüregi boýunça bu ýatdan çykmajak syýahatdan lezzet alandygyňyza umyt edýäris. Biziň bilen syýahat edeniňiz üçin sag boluň, sizi ýakyn wagtda ýene-de görmäge umyt edýäris.