Ýüpek ýoly tury: Türkmenistan we Özbegistan

Merkezi Aziýa hoş geldiňiz! Türkmenistan we Özbegistan boýunça Beýik Ýüpek ýoly syýahatyňyz başlanýar! Aşgabat halkara howa menziline gelenden soň, sizi gidiňiz garşylap, myhmanhana äkider. Ýerleşip, biraz dynç alanyňyzdan soň, Türkmenistanyň ak mermerli paýtagty bilen tanyşyp başlarsyňyz. Aşgabat şöhle saçýan binalary, altyn gümmezleri we beýik ýadygärlikleri bilen meşhurdyr.

Ilki bilen Merkezi Aziýanyň iň uly metjitleriniň biri bolan Gypjakdaky Türkmenbaşy Ruhy metjidine bararsyňyz. Altyn gümmezli we dört sany beýik minaraly bu metjit häzirki zaman yslam binagärliginiň täsirli nusgasydyr. Soňra Garaşsyzlyk ýadygärligi we milli gahrymanlaryň heýkelleri ýerleşýän Garaşsyzlyk seýilgähine bararsyňyz. Şeýle hem Bitaraplyk binasyny we şäheriň giň şaýollarynyň ugrundaky beýleki täsin binalary görersiňiz. Gidiňiz Aşgabadyň taryhy we onuň 1948-nji ýylyň ýer titremesinden soň dikeldilişi barada gürrüň berer. Şeýle hem öňde garaşýan on dört günlük syýahat barada gysgaça maglumat alarsyňyz. Agşam türkmen milli tagamlaryndan ybarat garşylaýyş agşamlyk naharyndan lezzet alyň. Gijäni Aşgabatdaky myhmanhanada geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Aşgabatdan ugrap, gadymy Beýik Ýüpek ýolunyň ugry bilen gündogara, Mary şäherine tarap ýola düşersiňiz. Ilkinji saklanyşyňyz Änew obasynyň golaýyndaky Seýitjemaleddin metjidiniň harabalyklary bolar. XV asyra degişli bu metjit aždarha şekilleri bilen bezelen derwezesi bilen meşhur bolupdyr we häzir hem möhüm zyýarat ýeri bolmagynda galýar.

Soňra IX–XIII asyrlarda Beýik Ýüpek ýolunyň ugrundaky möhüm söwda şäheri bolan orta asyr şäherçesi Abiwerde bararsyňyz. Şäher diwarlarynyň harabalyklarynyň arasynda gezip, bu ýeriň taryhy bilen tanyşarsyňyz. Gidiňiz bir wagtlar bu ýol boýunça Persiýa bilen Merkezi Aziýanyň arasynda gatnan kerwenler barada gürrüň berer. Günortanlyk naharyny ýoluň ugrundaky ýerli kafede edinersiňiz. Ýol düzlükleriň üsti bilen Merkezi Aziýanyň iň gadymy oazislerinden biriniň merkezi bolan Mary şäherine dowam edýär. Gelenden soň myhmanhana ýerleşersiňiz. Agşam dynç alyp ýa-da şäher merkezinde gezelenç edip bilersiňiz. Agşamlyk nahary we gijelik Maryda.

Ertirlik naharyndan soň, ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen we Beýik Ýüpek ýolunyň iň beýik şäherleriniň biri bolan Gadymy Merwe bararsyňyz. Merwde iki müň ýyldan gowrak wagtyň dowamynda biri-biriniň ýanynda birnäçe şäher gurlupdyr. Siz miladydan öňki VI asyra degişli gadymy Erkgala we Gäwürgala galalaryna bararsyňyz.

Soňra Beýik Seljuk döwletiniň paýtagty bolan Soltangalany we ajaýyp Soltan Sanjaryň kümmetini görersiňiz. Kümmetiň ullakan goşa gümmezi XII asyryň inženerçilik täsinligi bolupdyr. Şeýle hem Gyzgala köşklerine we beýleki gala toplumlaryna, şeýle hem Muhammet pygamberiň sahabalarynyň kümmetlerine bararsyňyz. Gidiňiz Merwiň taryhy we onuň söwdanyň, ylmyň we medeniýetiň merkezi hökmündäki orny barada gürrüň berer. Şeýle hem şäheriň 1221-nji ýylda mongollar tarapyndan weýran edilişi barada öwrenersiňiz. Zyýaratlardan soň, Aşgabada gaýdyp uçmak üçin Mary howa menziline ugrarsyňyz. Gelenden soň myhmanhana ýerleşersiňiz. Gijäni Aşgabatda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, sizi Hazar deňziniň kenarynda ýerleşýän kurort şäheri Türkmenbaşa uçmak üçin howa menziline ugradarlar. Gelenden soň myhmanhana ýerleşersiňiz. Günüň galan bölegi dynç almak we deňizden lezzet almak üçin boşdur.

Güni kenarýakada geçirip, Hazar deňzinde suwa düşüp ýa-da diňe günüň şöhlesinden lezzet alyp bilersiňiz. Hazar deňzi dünýäniň iň uly ýapyk suw howdany bolup, onuň kenarlary tomusda ýerli dynç alyjylaryň arasynda örän meşhurdyr. Isleseňiz, myhmanhanalary, seýilgähleri we kenarýaka ýodalary bolan döwrebap dynç alyş zolagy — golaýdaky «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna baryp bilersiňiz. Şeýle hem täze balyk, ysladylan bekre balygy we Hazaryň beýleki aýratyn önümleri satylýan şäheriň deňiz önümleri bazaryna baryp bilersiňiz. Bazar şäheriň gündelik durmuşyny görmek üçin ajaýyp ýerdir. Gidiňiz islendik meseläni guramakda size kömek etmäge taýýar bolar. Agşam deňiz önümlerinden taýýarlanan agşamlyk naharyndan lezzet alyp, deňziň üstündäki gün ýaşyşyna tomaşa edip bilersiňiz. Gijäni Türkmenbaşyda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Türkmenbaşydan ugrap, Balkan daglarynyň üsti bilen Ýangykala kanýonyna tarap ýola düşersiňiz. Ýol sarp dag we çöl giňişliklerinden geçýär, ýolda surata düşmek üçin saklanyşlar bolar. Gidiňiz bir wagtlar gadymy deňziň aşagynda ýatan bu sebitiň taryhy we geologiýasy barada gürrüň berer.

Günortandan soň Türkmenistanyň iň täsin tebigy ýerleriniň biri bolan Ýangykala kanýonyna gelersiňiz. Kanýonyň gyzyl, gülgüne, mämişi we ak öwüşginli hek daşly gaýalary çöl düzlüginden dik ýokary galýar. Siz täsin şekillere syn etmek üçin birnäçe syn ediş meýdançasynda saklanarsyňyz. Şeýle hem kanýonyň gyrasy boýunça gezelenç etmäge wagt bolar. Öýlänara gün ýaşyşyna tomaşa edersiňiz: şol pursatda gaýalaryň reňkleri has-da ýiti we owadan bolýar. Bu syýahatyň iň gözel pursatlarynyň biridir. Agşam düşelgede agşamlyk naharyndan lezzet alyň. Gijäni kanýonyň golaýynda, çadyrlarda geçirersiňiz.

Ýangykala kanýonynyň üstünde Günüň dogşuna tomaşa etmek üçin ir oýanyň. Düşelgede ertirlik naharyndan soň, çeşmesi we köne gonamçylygy bilen tanalýan çöldäki mukaddes ýer — Kemal Ata ojagyna bararsyňyz. Gidiňiz Kemal Ata bilen baglanyşykly rowaýatlar we bu ýere zyýarata gelýänleriň däp-dessurlary barada gürrüň berer.

Soňra syýahat gaýaly depeleriň we giň jülgeleriň ajaýyp görnüşlerini açýan Balkan daglarynyň üsti bilen gündogara dowam edýär. Soňra dagyň eňňidinde, beýikde gurlan Parawbibi kümmetine bararsyňyz. Rowaýata görä, Parawbibi atly mukaddes zenan şu ýerde gaçybatalga gözläpdir we dag ony duşmanlaryndan goramak üçin açylypdyr. Häzirki wagtda zenanlar bu ýere saglyk we perzent arzuw edip dileg etmäge gelýärler. Kümmetden töweregindäki düzlüklere açylýan görnüş haýran galdyryjydyr. Günortanlyk nahary ýerli kafede ýa-da açyk howada piknik görnüşinde hödürlener. Öýlänara Serdar şäherine gelersiňiz. Gijäni Serdardaky myhmanhanada geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Köpetdag daglaryna, däp-dessurly Nohur obasyna ugrarsyňyz. Obanyň içinden gezip, daşdan salnan öýleri we gabyrlary dag tekesiniň şahlary bilen bezelen köne gonamçylygy görersiňiz. Gidiňiz ýerli rowaýatlar we oba ýaşaýjylarynyň gündelik durmuşy barada gürrüň berer.

Soňra uly gowagyň içinde ýerleşýän Köw-Ata ýerasty kölüne bararsyňyz. Ýylyň dowamynda ýakymly temperaturasyny saklaýan ýyly we minerallara baý suwda suwa düşüp bilersiňiz. Ýerli ilatyň köpüsi bu suwuň şypaly häsiýetlere eýedigine ynanýar. Öýlän Türkmenistanyň meşhur altyn reňkli bedewleriniň saklanýan Ahal-teke bedewleriniň atçylyk toplumyna bararsyňyz. Bu tohumyň taryhy we onuň türkmen medeniýetindäki ähmiýeti barada öwrenersiňiz. Bu bedewler gözelligi, çaltlygy we çydamlylygy bilen tanalýar. Agşam Aşgabada ýoluňyzy dowam etdirip, myhmanhana ýerleşersiňiz. Gijäni Aşgabatda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Garagum çölüne syýahata başlamazdan öň, Aşgabatda biraz boş wagtyňyz bolar. Derweze gaz kraterine çenli ýol takmynan dört sagat dowam edýär we ýolda surata düşmek üçin saklanyşlar bolar. Siz çöldäki kiçi obalaryň üstünden geçip, çägeli depeleriň arasynda otlap ýören düýeleri görersiňiz.

Gidiňiz çöldäki durmuş we sowet döwründe gaz gözleg işleriniň barşynda emele gelen gaz krateriniň taryhy barada gürrüň berer. Öýlänara «Dowzah derwezesi» diýlip atlandyrylýan kratere gelersiňiz. Bu ullakan ýanyp duran krater 1970-nji ýyllardan bäri söndürilmän ýanýar we dünýäniň iň geň görnüşleriniň biri hasaplanýar. Krateriň töwereginde aýlanmaga we çölüň üstündäki gün ýaşyşyna tomaşa etmäge wagtyňyz bolar. Garaňky düşdügiçe alawlar has-da täsirli görnüşe girýär. Agşam ak öýli düşelgede agşamlyk naharyndan lezzet alarsyňyz. Çölüň jümmüşinde ak öýde gijelemek özboluşly täsirdir. Gijäni krateriň golaýyndaky ak öýde geçirersiňiz.

Düşelgede ertirlik naharyndan soň, çölüň üsti bilen demirgazyga, Daşoguzyň golaýyndaky Türkmenistan–Özbegistan serhedine tarap ýola düşersiňiz. Serhet resmiýetlerini tamamlanyňyzdan soň, sizi özbek gidiňiz we sürüjiňiz garşylar. Soňra Beýik Ýüpek ýolunyň iň gowy saklanyp galan şäherleriniň biri bolan Hywa şäherine ýoluňyzy dowam etdirersiňiz.

Hywanyň diwar bilen gurşalan içki şäheri — Içanqala Özbegistanda ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen ilkinji ýadygärlikdir. Onuň diwarlarynyň içinde metjitleri, medreseleri, minaralary we köşkleri goşmak bilen 50-den gowrak taryhy ýadygärlik bar. Öýlän gidiňiz bilen köne şäheri öwrenip başlarsyňyz. Gök we ýaşyl kaşylary bilen meşhur bolan Kelte minarany we Köneark galasyny görersiňiz. Dar köçelerden geçeniňizde, özüňizi geçmişe gaýdyp baran ýaly duýarsyňyz. Agşam şäher owadan yşyklandyrylyp, jadyly ýagdaý döredýär. Ýerli restoranda agşamlyk naharyndan lezzet alyp bilersiňiz. Gijäni Hywadaky myhmanhanada geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Hywa boýunça gezelenjiňizi dowam etdirersiňiz. Köne şäheriň görnüşlerine syn edip boljak, Hywanyň iň beýik minarasy bolan Yslam Hoja medresesine we minarasyna bararsyňyz. Soňra şäheriň penakäri bolan meşhur şahyr, filosof we pälwan Pählewan Mahmydyň jaýlanan ýeri — Pählewan Mahmyt kümmetini görersiňiz.

Şeýle hem käbiri müň ýyldan gowrak ýaşy bolan 200-den gowrak oýma agaç sütünleri bilen tanalýan Juma metjidine bararsyňyz. Ýene bir täsirli ýer owadan bezelen howlulary we kaşyly diwarlary bolan Daşhowly köşgüdir. Gidiňiz Hywanyň taryhy we ony dolandyran hanlar barada gürrüň berer. Öýlän köne şäheri gezmek ýa-da senet ussahanalaryna baryp görmek üçin boş wagtyňyz bolar. Agaç oýujylaryň, halyçylaryň we ýüpek keşdeçileriň işleýşini görmegiňiz mümkin. Öýlänara sizi Buhara gidýän otla münmek üçin demir ýol menziline äkiderler. Gelenden soň sizi myhmanhana äkiderler. Gijäni Buharada geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Merkezi Aziýanyň iň mukaddes şäherleriniň biri we ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen Buhara bilen tanyşarsyňyz. Ilki bilen köne şäheriň ýüregi bolan Poýi Kalan toplumyna bararsyňyz. Bu topluma Kalan minarasy, Kalan metjidi we Miri Arap medresesi girýär.

1127-nji ýylda gurlan Kalan minarasy takmynan 47 metr beýiklikde bolup, rowaýata görä, hatda Çingiz hany hem haýran galdyrypdyr. Soňra X asyrda gurlan we Merkezi Aziýadaky yslam binagärliginiň iň gadymy ýadygärlikleriniň biri bolan Ismaýyl Somoniniň kümmetine bararsyňyz. Onuň çeper kerpiç örülişi günüň dowamynda ýagtylyga görä üýtgeýän owadan nagyşlary emele getirýär. Şeýle hem Buhara hökümdarlarynyň gadymy galasy bolan Ark galasyna bararsyňyz. Gidiňiz Buharanyň taryhy we onuň yslam ylymlarynyň merkezi hökmündäki ähmiýeti barada gürrüň berer. Öýlän Samarkanda gidýän otla münmek üçin sizi demir ýol menziline äkiderler. Gelenden soň sizi myhmanhana äkiderler. Gijäni Samarkandda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, dünýäniň iň gadymy şäherleriniň biri we Emir Teýmuryň imperiýasynyň paýtagty bolan Samarkand bilen tanyşarsyňyz. Ilki bilen üç sany ajaýyp medrese — Ulugbek, Şirdor we Tillakary medreseleri bilen gurşalan Registan meýdanyna bararsyňyz. Olaryň ön tarapy gök kaşylar we altyn bezegler bilen örtülendir.

Soňra XV asyryň başynda gurlan wagty yslam dünýäsiniň iň uly metjitleriniň biri bolan Bibi hanym metjidine bararsyňyz. Soňra Merkezi Aziýanyň iň ajaýyp kaşy bezegleriniň käbiri bilen bezelen owadan kümmetleriň köçesi bolan Şahy Zinda gonamçylyk toplumyny öwrenersiňiz. Rowaýata görä, bu ýerde Muhammet pygamberiň daýysynyň ogly jaýlanypdyr. Gidiňiz Samarkandyň taryhy we onuň Beýik Ýüpek ýolundaky ähmiýeti barada gürrüň berer. Şeýle hem Samarkand çöreginiň we ýerli süýjüleriň tagamyny datmak üçin Siýob bazaryna baryp bilersiňiz. Öýlänara Daşkende gidýän otla münmek üçin sizi demir ýol menziline äkiderler. Gelenden soň sizi myhmanhana äkiderler. Gijäni Daşkentde geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Özbegistanyň paýtagty Daşkent boýunça bütin günlük gezelenje başlarsyňyz. Ilki bilen şäheriň dini merkezi bolan Hezreti Imam toplumyna bararsyňyz. Bu toplumda dünýäniň iň gadymy Gurhanlarynyň biri bolan, VII asyra degişli Osman Gurhany saklanýar.

Soňra Merkezi Aziýanyň iň uly we iň gyzgalaňly bazarlarynyň biri bolan Çorsu bazaryna bararsyňyz. Bu ýerde täze miweleri, ýakymly ysly tagamlary, çöregi we el bilen ýasalan harytlary satyn alyp bilersiňiz. Soňra sowet döwründe gurlan meşhur Daşkent metrosynda syýahat edersiňiz. Her bir menzil öwüşgünli çilçyraglar, mermer sütünler we reňbe-reň mozaikalar bilen özboluşly görnüşde bezelendir. Şeýle hem şäheriň iň möhüm meýdanlarynyň ikisi bolan Garaşsyzlyk meýdanyna we Emir Teýmur meýdanyna bararsyňyz. Gidiňiz Daşkendiň taryhy we onuň häzirki zaman paýtagtyna öwrülişi barada gürrüň berer. Agşam hoşlaşyk agşamlyk naharyndan lezzet alyň. Gijäni Daşkentdäki myhmanhanada geçirersiňiz.

Şu gün Türkmenistan we Özbegistan boýunça Beýik Ýüpek ýoly syýahatyňyz tamamlanýar. Myhmanhanada ertirlik naharyndan soň, uçuş tertibiňize baglylykda, size boş wagt berler. Soňky söwdany edip ýa-da şäheriň köçelerinde soňky gezelenji edip bilersiňiz.

Haýyş edýäris, otagyňyzy ylalaşylan wagtda boşadyň. Sürüjiňiz sizi myhmanhananyň foýesinde garşylap, Daşkent halkara howa menziline ugradar. Toparymyz goş-golamyňyz bilen kömek eder we uçuşyňyz üçin hasaba alyş işlerinde ýardam berer. Bu syýahatyň dowamynda siz ak mermerli Aşgabat şäheri, gadymy Merw şäheri we reňbe-reň Ýangykala kanýony bilen tanyşdyňyz. Şeýle hem Derwezäniň ýanyp duran kraterini we Beýik Ýüpek ýolunyň beýik şäherleri bolan Hywany, Buharany we Samarkandy gördüňiz. Merkezi Aziýa boýunça bu ýatdan çykmajak syýahatyň size hoş ýakandygyna umyt edýäris. Biziň bilen syýahat edeniňiz üçin sag boluň, ýakyn wagtda sizi ýene-de görmäge garaşýarys.