Türkmenistan: kraterler, kanýonlar we medeniýet

Türkmenistan boýunça syýahatyňyz Daşoguzyň golaýyndaky Şawat serhet geçelgesinden başlanýar. Serhet resmiýetlerini tamamlanyňyzdan soň, sizi gidiňiz we sürüjiňiz garşylar. Soňra Horezmiň gadymy paýtagty we ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen Köneürgenje ýola düşersiňiz.

Köneürgenç XIII asyrda mongollar tarapyndan weýran edilýänçä Beýik Ýüpek ýolunyň we yslam dünýäsiniň iň möhüm şäherleriniň biri bolupdyr. Siz takmynan 60 metr beýiklikdäki Gutlug Temir minarasyna bararsyňyz. Soňra owadan mozaika gümmezi bilen meşhur bolan Törebeg hanymyň kümmetini görersiňiz. Şeýle hem Soltan Tekeşiň, Il-Arslanyň we Nejmeddin Kubranyň kümmetlerine zyýarat edersiňiz. Gidiňiz bu ýadygärlikleriň taryhy we olara zyýarata gelýänleriň däp-dessurlary barada gürrüň berer. Zyýaratlardan soň Daşoguza dolanarsyňyz. Gelenden soň myhmanhana ýerleşersiňiz. Agşamlyk nahary we gijelik Daşoguzda.

Ertirlik naharyndan soň, sizi Hazar deňziniň kenarynda ýerleşýän Türkmenbaşy şäherine uçmak üçin Daşoguz howa menziline ugradarlar. Gelenden soň, sizi ýerli toparymyz garşylar we Ýangykala kanýonyna tarap ýola düşersiňiz. Ýol çöl giňişliklerinden geçýär we Balkan daglarynyň ajaýyp görnüşlerini açýar.

Günortandan soň Türkmenistanyň iň täsin tebigy ýerleriniň biri bolan Ýangykala kanýonyna gelersiňiz. Kanýonyň gyzyl, gülgüne, mämişi we ak öwüşginli hek daşly gaýalary gadymy deňziň düýbünde emele gelipdir. Siz kanýonyň içinden ulagda geçip, täsin şekillere syn etmek üçin birnäçe syn ediş meýdançasynda saklanarsyňyz. Şeýle hem gaýalaryň gyrasy boýunça gezelenç etmäge wagt bolar. Öýlänara gün ýaşyşyna tomaşa edersiňiz: şol pursatda kanýonyň reňkleri has-da ýiti we owadan bolýar. Bu syýahatyň iň gözel pursatlarynyň biridir. Agşam ýyldyzly asmanyň astynda ot başynda agşamlyk naharyndan lezzet alyň. Gijäni kanýonyň golaýynda, çadyrlarda geçirersiňiz.

Ýangykala kanýonynyň üstünde Günüň dogşuna tomaşa etmek üçin ir oýanyň. Düşelgede ertirlik naharyndan soň, Günbatar Türkmenistanyň möhüm zyýarat ýerleriniň biri bolan Gözli Ata kümmetine bararsyňyz. Gözli Ata XIII–XIV asyrlarda ýaşap geçen sopuçylyk mugallymy bolupdyr.

Gidiňiz bu mukaddes ýer we onuň töweregindäki köne gonamçylyk bilen baglanyşykly däp-dessurlar hem-de yrym-ynançlar barada gürrüň berer. Şeýle hem ýerli ilatyň köp zyýarat edýän sebitdäki beýleki mukaddes kümmetlerine barmagyňyz mümkin. Soňra syýahat Balkan daglarynyň üsti bilen gündogara dowam edýär. Ýol gaýaly depeli we giň jülgeli sarp tebigy giňişliklerden geçýär. Ýolda surata düşmek we tebigatyň gözelliginden lezzet almak üçin birnäçe gezek saklanarsyňyz. Günortanlyk nahary ýerli kafede ýa-da açyk howada piknik görnüşinde hödürlener. Öýlänara Gyzylarbat ady bilen hem tanalýan Serdar şäherine gelersiňiz. Gelenden soň myhmanhana ýerleşersiňiz. Gijäni Serdarda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Köpetdag daglaryna, däp-dessurly Nohur obasyna ugrarsyňyz. Obanyň içinden gezip, daşdan salnan öýleri we gabyrlary dag tekesiniň şahlary bilen bezelen köne gonamçylygy görersiňiz. Gidiňiz ýerli rowaýatlar we oba ýaşaýjylarynyň gündelik durmuşy barada gürrüň berer.

Soňra uly gowagyň içinde ýerleşýän Köw-Ata ýerasty kölüne bararsyňyz. Ýylyň dowamynda ýakymly temperaturasyny saklaýan ýyly we minerallara baý suwda suwa düşüp bilersiňiz. Ýerli ilatyň köpüsi bu suwuň şypaly häsiýetlere eýedigine ynanýar. Öýlän Türkmenistanyň meşhur altyn reňkli bedewleriniň saklanýan Ahal-teke bedewleriniň atçylyk toplumyna bararsyňyz. Bu tohumyň taryhy we onuň türkmen medeniýetindäki ähmiýeti barada öwrenersiňiz. Bu bedewler gözelligi, çaltlygy we çydamlylygy bilen tanalýar we milli buýsanjyň nyşanydyr. Agşam Aşgabada ýoluňyzy dowam etdirip, myhmanhana ýerleşersiňiz. Gijäni Aşgabatda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Türkmenistanyň ak mermerli paýtagty Aşgabat boýunça gezelenje başlarsyňyz. Garaşsyzlyk seýilgähine, Bitaraplyk binasyna we beýleki meşhur ýerlere bararsyňyz. Gidiňiz şäheriň taryhy we onuň köp sanly ýadygärlikleriniň many-mazmuny barada gürrüň berer.

Günortanlyk naharyndan soň, demirgazyga, Garagum çölüne syýahata başlarsyňyz. Derweze gaz kraterine çenli ýol takmynan dört sagat dowam edýär we ýolda surata düşmek üçin saklanyşlar bolar. Siz çöldäki kiçi obalaryň üstünden geçip, çägeli depeleriň arasynda otlap ýören düýeleri görersiňiz. Öýlänara «Dowzah derwezesi» diýlip atlandyrylýan kratere gelersiňiz. Bu ullakan ýanyp duran krater 1970-nji ýyllardan bäri söndürilmän ýanýar we dünýäniň iň geň görnüşleriniň biri hasaplanýar. Gün ýaşyşyna tomaşa edip, garaňky düşdügiçe alawlaryň has-da täsirli görnüşe girişini synlarsyňyz. Agşam düşelgede agşamlyk naharyndan lezzet alyň. Gijäni krateriň golaýyndaky ak öýde ýa-da çadyrda geçirersiňiz.

Isleseňiz, krateri Günüň dogýan pursadynda ýene bir gezek görmek üçin ir oýanyp bilersiňiz. Düşelgede ertirlik naharyndan soň, Aşgabada dolanyş ýoluna düşersiňiz. Garagum çölüniň üsti bilen ýol takmynan dört sagat dowam edýär we ýolda surata düşmek üçin saklanyşlar bolar.

Aşgabadyň golaýyna gelenden soň, ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen we Parfiýa döwletiniň ilkinji paýtagtlarynyň biri bolan gadymy Nusaý galasyna bararsyňyz. Köşkleriň we ybadathanalaryň harabalyklarynyň arasynda gezip, bu gadymy döwletiň taryhy bilen tanyşarsyňyz. Soňra Merkezi Aziýanyň iň uly metjitleriniň biri bolan Gypjakdaky Türkmenbaşy Ruhy metjidine bararsyňyz. Metjidiň altyn gümmezi we dört minarasy bar, ol mermer we altyn bilen bezelendir. Gidiňiz metjidiň taryhy we onuň ýurt üçin ähmiýeti barada gürrüň berer. Agşam myhmanhana ýerleşip, hoşlaşyk agşamlyk naharyndan lezzet alarsyňyz. Türkmenistanyň kraterleri, kanýonlary we medeniýeti boýunça bu syýahatyň size hoş ýakandygyna umyt edýäris. Gijäni Aşgabatda geçirersiňiz.