Garagum göçebe jip ekspedisiýasy

Türkmenistana hoş geldiňiz! «Garagum çarwalary» jip ekspedisiýaňyz başlanýar! Aşgabat halkara howa menziline gelenden soň, sizi gidiňiz garşylap, myhmanhana äkider. Ýerleşip, biraz dynç alanyňyzdan soň, paýtagtyň esasy ýadygärlikleri boýunça gezelenje başlarsyňyz. Aşgabat özboluşly we ýatdan çykmajak keşbi döredýän ak mermerli binagärligi bilen meşhurdyr.

Siz Garaşsyzlyk ýadygärligi we milli gahrymanlaryň heýkelleri ýerleşýän Garaşsyzlyk seýilgähine bararsyňyz. Soňra şäheriň we Köpetdagyň giň görnüşlerine syn edip boljak Bitaraplyk binasyny görersiňiz. Gezelenç şäheriň muzeýleriniň birine baryp, Türkmenistanyň taryhy we medeniýeti bilen tanyşmak bilen dowam eder. Şeýle hem şäheriň owadan seýilgählerine baryp, onuň täsin binagärlik ýadygärliklerini görersiňiz. Gidiňiz Aşgabadyň taryhy we 1948-nji ýylyň ýer titremesinden soň dikeldilişi barada gürrüň berer. Agşam öňde garaşýan on iki günlük ekspedisiýa barada gysgaça maglumat alarsyňyz. Türkmen milli tagamlaryndan ybarat garşylaýyş agşamlyk naharyndan lezzet alyň. Gijäni Aşgabatdaky myhmanhanada geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Aşgabady we onuň töweregini öwrenmäge bagyşlanan bütin günlük gezelenje başlarsyňyz. Ilki bilen Merkezi Aziýanyň iň uly metjitleriniň biri bolan Gypjakdaky Türkmenbaşy Ruhy metjidine bararsyňyz. Altyn gümmezli we dört minaraly bu metjit häzirki zaman yslam binagärliginiň täsirli nusgasydyr.

Soňra ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen we Parfiýa döwletiniň ilkinji paýtagtlarynyň biri bolan gadymy Nusaý galasyna bararsyňyz. Köşkleriň we ybadathanalaryň harabalyklarynyň arasynda gezip, bu güýçli döwletiň taryhy bilen tanyşarsyňyz. Günortanlyk naharyndan soň, türkmen halylarynyň ajaýyp ýygyndysy saklanýan Türkmen halysy muzeýine bararsyňyz. Bu owadan halylary dokamakda ulanylýan däp bolan nagyşlar we usullar barada öwrenersiňiz. Öýlän Türkmenistanyň meşhur altyn reňkli bedewleriniň saklanýan Ahal-teke bedewleriniň atçylyk toplumyna bararsyňyz. Bu bedewler gözelligi, çaltlygy we çydamlylygy bilen tanalýar we milli buýsanjyň nyşanydyr. Agşam agşamlyk nahary üçin myhmanhana dolanarsyňyz. Gijäni Aşgabatda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, sizi Mary şäherine gysga içerki uçuş üçin howa menziline ugradarlar. Gelenden soň, Marguş patyşalygynyň gadymy paýtagty bolan Gonurdepä barmak üçin çöle ýola düşersiňiz. Gonurdepe mundan takmynan dört müň ýyl ozal gülläp ösen bürünç eýýamynyň Margiana siwilizasiýasynyň merkezi bolupdyr.

Siz köşgüň, ybadathanalaryň, mukaddes ot ojaklarynyň we şa gonamçylygynyň galyndylaryny synlarsyňyz. Gidiňiz Margiananyň taryhy we arheolog Wiktor Sarianidiniň eden açyşlary barada gürrüň berer. Soňra ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen we Beýik Ýüpek ýolunyň iň beýik şäherleriniň biri bolan Gadymy Merwe bararsyňyz. Siz Erkgala, Gäwürgala we Soltangala ýaly birnäçe galanyň harabalyklaryna bararsyňyz. Şeýle hem ajaýyp Soltan Sanjaryň kümmetini we Gyzgala köşklerini görersiňiz. Gidiňiz Merwiň taryhy we onuň söwdanyň, ylmyň we medeniýetiň merkezi hökmündäki ähmiýeti barada gürrüň berer. Agşam Marydaky myhmanhana ýerleşersiňiz. Agşamlyk nahary we gijelik Maryda.

Ertirlik naharyndan soň, Marynyň töweregindäki obalara aýlanyp, sebitiň däp bolan durmuşy bilen ýakyndan tanyşarsyňyz. Ilki bilen Sakarçägäniň golaýyndaky düýe fermasyna baryp, düýeleriň nähili köpeldilýändigi we idelýändigi barada öwrenersiňiz. Düýeler müňlerçe ýyl bäri süýdi, ýüňi we ulag hökmünde çöl durmuşynyň aýrylmaz bölegi bolup gelýär.

Türkmenistanda giňden halanýan, düýe süýdünden taýýarlanýan däp bolan içgi — çalyň tagamyny datmaga mümkinçiligiňiz bolar. Soňra ussat dokmaçylaryň däp bolan dokma dezgalarynda işleýşine tomaşa edip boljak haly fabrigine bararsyňyz. Dünýä belli türkmen halylaryny dokamakda ulanylýan usullar we nagyşlar barada öwrenersiňiz. Öýlän sebitiň gyzykly taryhy ýerleriniň biri bolan Gökgummez sebitine we ondaky çöl ýadygärligine bararsyňyz. Ýolda sizi çaýa we çörege çagyryp biljek ýerli maşgalalaryň mähirli myhmansöýerligini duýarsyňyz. Gidiňiz Mary sebitiniň ilatynyň däp-dessurlary we urp-adatlary barada gürrüň berer. Agşam Mary şäherine dolanarsyňyz. Agşamlyk nahary we gijelik myhmanhanada.

Ertirlik naharyndan soň, ýolda birnäçe taryhy gala baryp, Aşgabada dolanyş ýoluna düşersiňiz. Ilkinji saklanyşyňyz pars hökümdary Nedir şa bilen baglanyşykly XVIII asyra degişli gala bolan Nedirşa galasy bolar. Onuň äpet palçyk diwarlary bir wagtlar bu sebitde bolup geçen çaknyşyklary ýada salýar.

Soňra IX–XIII asyrlarda Beýik Ýüpek ýolunyň ugrundaky möhüm söwda şäheri bolan orta asyr şäherçesi Abiwerde bararsyňyz. Şäher diwarlarynyň harabalyklarynyň arasynda gezip, bu ýeriň taryhy bilen tanyşarsyňyz. Soňra Änew obasynyň golaýyndaky Seýitjemaleddin metjidiniň harabalyklaryna bararsyňyz. XV asyra degişli bu metjit derwezesiniň üstündäki aždarha şekilleri bilen meşhur bolupdyr we 1948-nji ýylyň ýer titremesinde ýykylypdyr. Gidiňiz bu ýerleriň taryhy we olaryň sebitdäki ähmiýeti barada düşündiriş berer. Günortanlyk naharyny ýoluň ugrundaky ýerli kafede edinersiňiz. Öýlänara Aşgabada gelip, myhmanhana ýerleşersiňiz. Gijäni Aşgabatda geçirersiňiz.

Şu gün Garagum çölüniň jümmüşine ugramak bilen hakyky jip ekspedisiýasy başlanýar. Ertirlik naharyndan soň, tejribeli ýerli sürüjileriň dolandyrýan 4x4 ýolsuzlyk awtoulaglarynda ýola düşersiňiz. Esasy ýoldan sowlansoň, çäge depeleriniň, guran derýa hanalarynyň we takyr düzlükleriň üsti bilen ýolsuzlykda hereket edersiňiz.

Ýol sizi syýahatçylaryň seýrek barýan çöl künjeklerine alyp barar we bu ýerde Garagumuň hakyky ýabany tebigatyny duýarsyňyz. Ýolda tebigy görnüşlere syn etmek, surata düşmek we çöl jandarlarynyň yzlaryny gözlemek üçin saklanarsyňyz. Düýeleri, hažžyklary, çöl pyşdyllaryny we ýyrtyjy guşlary görmegiňiz mümkin. Gidiňiz çölüň ösümlikleri we haýwanlary hem-de olaryň agyr şertlere nähili uýgunlaşandygy barada gürrüň berer. Günortanlyk nahary çäge depeleriniň kölegesinde piknik görnüşinde hödürlener. Öýlänara «Dowzah derwezesi» diýlip atlandyrylýan Derweze gaz kraterine gelersiňiz. Gün ýaşyşyna tomaşa edip, garaňky düşdügiçe alawlaryň has-da täsirli görnüşe girişini synlarsyňyz. Düşelgede agşamlyk naharyndan lezzet alyň. Gijäni krateriň golaýyndaky düşelgede geçirersiňiz.

Düşelgede ertirlik naharyndan soň, ekspedisiýaňyzy çölüň üsti bilen demirgazyga, Köneürgenje tarap dowam etdirersiňiz. Ýol Garagumuň demirgazyk böleginden geçýär we bu ýerde çöl giňişlikleri kem-kemden ekin meýdanlaryna we suwarymly ýerlere öwrülýär. Günortandan soň ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen Köneürgenje gelersiňiz.

Köneürgenç bir wagtlar Horezmiň paýtagty we yslam dünýäsiniň iň möhüm şäherleriniň biri bolupdyr. Siz takmynan 60 metr beýiklikdäki we sebitiň iň beýik minaralarynyň biri bolan Gutlug Temir minarasyna bararsyňyz. Soňra owadan mozaika gümmezi bilen meşhur bolan Törebeg hanymyň kümmetini görersiňiz. Şeýle hem Soltan Tekeşiň, Il-Arslanyň we Nejmeddin Kubranyň kümmetlerine zyýarat edersiňiz. Gidiňiz bu ýadygärlikleriň taryhy we olara zyýarata gelýänleriň däp-dessurlary barada gürrüň berer. Zyýaratlardan soň Daşoguza ýoluňyzy dowam etdirersiňiz. Gelenden soň myhmanhana ýerleşersiňiz. Gijäni Daşoguzda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, sizi Hazar deňziniň kenarynda ýerleşýän Türkmenbaşy şäherine uçmak üçin howa menziline ugradarlar. Gelenden soň, sizi ýerli toparymyz garşylar we Ýangykala kanýonyna tarap jip syýahatyna başlarsyňyz. Ýol Günbatar Türkmenistanyň çöl giňişliklerinden geçýär we Balkan daglarynyň ajaýyp görnüşlerini açýar.

Ýolda surata düşmek we tebigatyň gözelliginden lezzet almak üçin saklanarsyňyz. Gidiňiz bir wagtlar gadymy deňziň aşagynda ýatan bu sebitiň taryhy we geologiýasy barada gürrüň berer. Öýlänara Türkmenistanyň iň täsin tebigy ýerleriniň biri bolan Ýangykala kanýonyna gelersiňiz. Kanýonyň gyzyl, gülgüne, mämişi we ak öwüşginli gaýalary çöl düzlüginden dik ýokary galýar. Kanýonyň gyrasy boýunça gezelenç etmäge we gün ýaşyşyna tomaşa etmäge wagtyňyz bolar. Gün ýaşdygyça gaýalaryň reňkleri has-da ýiti we owadan bolýar. Agşam toparymyz düşelge gurar we ot üstünde agşamlyk naharyny taýýarlar. Gijäni kanýonyň golaýynda, çadyrlarda geçirersiňiz.

Ýangykala kanýonynyň üstünde Günüň dogşuna tomaşa etmek üçin ir oýanyň. Düşelgede ertirlik naharyndan soň, kanýonyň emele gelen şekillerini has jikme-jik öwrenersiňiz. Kanýonyň dürli böleklerinde ulagda we pyýada aýlanyp, onuň reňbe-reň gaýalaryny, çuň jülgelerini we geň gaýa şekillerini açarsyňyz.

Gidiňiz millionlarça ýyllyk geologik taryhy açyp görkezýän dürli gaýa gatlaklaryny size görkezer. Soňra Günbatar Türkmenistanyň möhüm zyýarat ýerleriniň biri bolan Gözli Ata kümmetine bararsyňyz. Gözli Ata XIII–XIV asyrlarda ýaşap geçen sopuçylyk mugallymy bolupdyr we onuň kümmetine ýurduň dürli künjeklerinden zyýaratçylar gelýär. Gidiňiz bu mukaddes ýer bilen baglanyşykly däp-dessurlar we yrym-ynançlar barada gürrüň berer. Şeýle hem kümmetiň töweregindäki köne gonamçylygy görersiňiz. Öýlän Türkmenbaşy şäherine dolanarsyňyz. Gelenden soň myhmanhana ýerleşersiňiz. Agşam deňiz kenary boýunça gezelenç edip bilersiňiz. Gijäni Türkmenbaşyda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Türkmenbaşydan gündogara, Aşgabada tarap uzak we görnüşlere baý ýola düşersiňiz. Ýol Köpetdagyň eteklerinden geçýär: günortada daglaryň, demirgazykda bolsa çölüň ajaýyp görnüşleri açylýar. Ýolda dynç almak we surata düşmek üçin birnäçe gezek saklanarsyňyz.

Günortandan soň daglaryň içine, däp-dessurly Nohur obasyna bararsyňyz. Obanyň içinden gezip, daşdan salnan öýleri we gabyrlary dag tekesiniň şahlary bilen bezelen köne gonamçylygy görersiňiz. Gidiňiz ýerli rowaýatlar we oba ýaşaýjylarynyň gündelik durmuşy barada gürrüň berer. Soňra uly gowagyň içinde ýerleşýän Köw-Ata ýerasty kölüne bararsyňyz. Ýyly we minerallara baý suwda suwa düşüp bilersiňiz — bu uzak ýoldan soň günüňizi rahatlyk bilen tamamlamagyň ajaýyp usulydyr. Kölüň suwy ýylyň dowamynda ýakymly temperaturasyny saklaýar. Agşam Aşgabada ýoluňyzy dowam etdirip, myhmanhana ýerleşersiňiz. Gijäni Aşgabatda geçirersiňiz.

Şu gün Türkmenistanda geçirjek soňky doly günüňiz bolup, ol Aşgabatda söwda etmäge we dynç almaga bagyşlanýar. Ertirlik naharyndan soň, paýtagt ýaşaýjylarynyň häzirki wagtda nähili söwda edýändigini görüp boljak şäheriň döwrebap söwda merkezlerine bararsyňyz. Bu ýerde egin-eşik, şaý-sep, ýadygärlik sowgatlary we ýerli önümleri tapyp bilersiňiz.

Soňra Aşgabadyň iň köne we iň meşhur bazarlarynyň biri bolan, Rus bazary ady bilen hem tanalýan däp bolan Gülüstan bazaryna bararsyňyz. Bu ýerde täze miweleri, ýakymly ysly tagamlary, kakadylan miweleri, hozlary we ýerli süýjüleri satyn alyp bilersiňiz. Bazar ýerli söwdanyň ýakymly ýagdaýyny duýmak we soňky sowgatlary almak üçin ajaýyp ýerdir. Şeýle hem bu ýerde halylary, dokma önümlerini we el işlerini tapmagyňyz mümkin. Gidiňiz ýadygärlik sowgatlaryny almak üçin iň gowy ýerleri tapmaga kömek eder. Öýlän myhmanhanada dynç almak ýa-da şäheri özbaşdak gezmek üçin boş wagtyňyz bolar. Agşam ekspedisiýaňyzyň tamamlanmagy mynasybetli hoşlaşyk agşamlyk naharyndan lezzet alyň. Gijäni Aşgabatdaky myhmanhanada geçirersiňiz.

Şu gün «Garagum çarwalary» jip ekspedisiýaňyz tamamlanýar. Myhmanhanada ertirlik naharyndan soň, uçuş tertibiňize baglylykda, size boş wagt berler. Şäheriň köçelerinde soňky gezelenji edip ýa-da öýe gaýdyş ýoluňyzdan öň dynç alyp bilersiňiz.

Haýyş edýäris, otagyňyzy ylalaşylan wagtda boşadyň. Gidiňiz we sürüjiňiz sizi myhmanhananyň foýesinde garşylap, Aşgabat halkara howa menziline ugradarlar. Toparymyz goş-golamyňyz bilen kömek eder we indiki uçuşyňyz üçin hasaba alyş işlerinde ýardam berer. Eger haly ýa-da el işlerini satyn alan bolsaňyz, gümrük gözegçiligi üçin olaryň çeklerini we şahadatnamalaryny taýýar saklaň. Bu ekspedisiýanyň dowamynda siz Garagum çölüni jipde kesip geçdiňiz, gadymy şäherleri öwrendiňiz we reňbe-reň Ýangykala kanýonyna bardyňyz. Şeýle hem çarwa maşgalalary bilen tanyşyp, türkmen halkynyň mähirli myhmansöýerligini duýduňyz. Bu ýatdan çykmajak başdan geçirmäniň size hoş ýakandygyna umyt edýäris. Biziň bilen syýahat edeniňiz üçin sag boluň, ýakyn wagtda sizi ýene-de görmäge garaşýarys.