Türkmenistanyň ýüregi: taryh we landşaft boýunça 9 günlük syýahat

Türkmenistana hoş geldiňiz! Aşgabadyň halkara howa menziline gelip düşeniňizde, sizi gidiňiz garşylap, myhmanhanaňyza äkider. Ýerleşip, azajyk dynç alanyňyzdan soň, ak mermerli Aşgabat şäheri boýunça gezelenje başlarsyňyz. Paýtagt ýalpyldawuk binalary, altyn gümmezleri we täsirli ýadygärlikleri bilen meşhurdyr.

Siz şäheriň Garaşsyzlyk seýilgähi we Bitaraplyk binasy ýaly iň meşhur görmeli ýerlerine baryp görersiňiz. Şeýle hem siz Osmanly binagärliginden ylham alnyp gurlan owadan bina – Ärtogrul Gazy metjidini görersiňiz. Şäheriň giň şaýollary boýunça syýahat edeniňizde, gidiňiz size Aşgabadyň taryhy we onuň döwrebap paýtagta öwrülişi barada gürrüň berer. Siz şäheriň 1948-nji ýylyň ýer titremesinde doly diýen ýaly weýran bolandygyny we soňra täzeden gurlandygyny bilersiňiz. Şeýle hem siz türkmen halkynyň taryhyny we medeniýetini beýan edýän köp sanly ýadygärlikleri we heýkelleri görersiňiz. Bu gezelenç ýurduň taryhy we tebigaty boýunça dokuz günlük syýahatyňyzdan öň ajaýyp tanyşlyk bolar. Agşam mübärekleýiş agşamlyk naharynyň lezzetini görüň. Gijäni Aşgabatdaky myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň siz Aşgabatdan çykyp, gündogara, Mary welaýatyna tarap ugrarsyňyz. Ilkinji duralgaňyz – Änew obasynyň golaýyndaky Seýitjemaleddin metjidiniň harabalyklary. Bu XV asyr metjidi aždarha şekilleri bilen bezelen derwezesi bilen meşhur bolupdyr. 1948-nji ýylyň ýer titremesinde weýran bolandygyna garamazdan, ol häzirem möhüm zyýarat ýeri bolup galýar.

Syýahat Mara tarap dowam eder, ol ýerden bolsa Gonurdepä baryp görmek üçin çöle ugrarsyňyz. Gonurdepe mundan takmynan dört müň ýyl ozal gülläp ösen bürünç eýýamynyň Marguş siwilizasiýasynyň merkezi bolupdyr. Siz köşgüň, ybadathanalaryň, ot ojaklarynyň we patyşa gonamçylygynyň galyndylary bilen tanşarsyňyz. Gidiňiz size Marguşyň taryhy we arheolog Wiktor Sarianidiniň eden açyşlary barada düşündiriş berer. Käbir alymlar Gonurdepäniň zoroastrizmiň irki ösüşi bilen baglanyşykly bolmagynyň mümkindigini çaklaýarlar. Bu ýadygärlik uzakdaky ýerde ýerleşýär, onuň ümsümligi we daşlygy aýratyn ýagdaýy döredýär. Agşam Mara dolanyp, myhmanhanaňyza ýerleşersiňiz. Gijäni Maryda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň siz ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen we Beýik Ýüpek ýolunyň iň beýik şäherleriniň biri bolan Gadymy Merwe ugrarsyňyz. Merw her biri dürli döwürde gurlan bäş taryhy şäher merkezinden ybaratdyr. Bu özboluşly ýerleşiş bir ýerde iki müň ýyldan gowrak taryh bilen tanyşmaga mümkinçilik berýär.

Siz taryhy Ahemeniler döwrüne degişli bolan iň gadymy Erkgala we Gäwürgala galalaryna baryp görersiňiz. Soňra siz Seljuk imperiýasynyň paýtagty bolan Soltangalany we täsirli Soltan Sanjaryň kümmetini görersiňiz. Şeýle hem siz Gyzgala köşklerinde we Muhammet pygamberiň sahabalarynyň kümmetlerinde bolarsyňyz. Gidiňiz size Merwde ýaşap geçen alymlar, şahyrlar we hökümdarlar hem-de şäheriň mongollar tarapyndan weýran edilişi barada gürrüň berer. Günortanlyk naharyndan soň Aşgabada uçmak üçin Marynyň howa menziline äkidilersiňiz. Gelip ýetensoň, myhmanhanaňyza ýerleşersiňiz. Agşamyň galan wagty dynç almak üçin boşdur. Gijäni Aşgabatda geçirersiňiz.

Irden ir ertirlik naharyndan soň sizi Hazar deňziniň kenaryndaky Türkmenbaşy şäherine uçmak üçin howa menziline äkiderler. Gelip ýetensoň, siz ýolagçy awtoulagynda Türkmenistanyň iň täsin tebigy ýerleriniň biri bolan Ýangykala kanýonyna tarap ugrarsyňyz. Kanýonyň gyzyl, gülgüne, mämişi we ak öwüşginli gaýalary gadymy deňziň düýbünden emele gelipdir.

Siz täsirli landşafta haýran galmak we surata düşmek üçin birnäçe syn ediş meýdançasynda saklanarsyňyz. Şeýle hem kanýonyň gyrasy boýunça gysga gezim etmäge wagt bolar. Günortandan soň siz Türkmenistanyň günbataryndaky möhüm zyýarat ýeri bolan Gözli Ata tarap dowam edersiňiz. Gözli Ata XIII–XIV asyrlarda ýaşap geçen sopuçylyk halypasy bolupdyr, onuň kümmetine ýurduň dürli künjeklerinden zyýaratçylar gelýär. Gidiňiz size bu mukaddes ýer bilen baglanyşykly urp-adatlar we dessurlar barada düşündiriş berer. Şeýle hem siz kümmeti gurşap alýan köne gonamçylygy görersiňiz. Agşam lagerde ýa-da ýerli myhman öýünde agşamlyk naharynyň lezzetini görüň. Gijäni Gözli Atanyň golaýynda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň siz Gözli Atadan Hazar deňziniň kenaryndaky «Awaza» milli syýahatçylyk zolagyna ugrarsyňyz. Awaza myhmanhanalary, kenarýakalary, seýilgähleri we kenarýaka gezelenç ýodalary bolan häzirki zaman dynç alyş merkezidir. Birnäçe günlük syýahatdan soň şu gün siz üçin dynç almaga we deňziň lezzetini görmäge bagyşlanan boş gün.

Güni kenarda geçirip, deňizde suwa düşüp ýa-da diňe gün şöhlesinden lezzet alyp bilersiňiz. Hazar deňzi dünýäde iň uly ýapyk suw howdany bolup, onuň kenarlary tomusda ýerli dynç alyjylaryň arasynda örän meşhurdyr. Isleseňiz, kenarýaka ýodasy boýunça gezim edip ýa-da dynç alyş merkeziniň seýilgähleriniň birine baryp bilersiňiz. Şeýle hem golaýdaky Türkmenbaşy şäherine baryp, ýerli bazary görüp, täze deňiz önümlerini satyn almak isläp bilersiňiz. Gidiňiz islendik meseläni guramakda size kömek etmäge taýýar bolar. Agşam dynç alyş merkeziniň restoranlarynyň birinde deňiz önümlerinden taýýarlanan agşamlyk naharynyň lezzetini görüp bilersiňiz. Hazar deňziniň üstündäki gün ýaşyşy ajaýyp görnüşdir. Gijäni Awazadaky myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň sizi Aşgabada uçmak üçin Türkmenbaşynyň howa menziline äkiderler. Gelip ýetensoň, siz demirgazyga, Garagum çölüne tarap syýahata başlarsyňyz. Derweze gaz kraterine çenli ýol ugrunda surata düşmek üçin saklanyşlar bilen takmynan dört sagat wagt alýar.

Siz kiçijik çöl obalarynyň üsti bilen geçip, gum depeleriniň arasynda otlap ýören düýeleri görersiňiz. Gidiňiz size çöldäki durmuş we gaz krateriniň taryhy barada gürrüň berer. Gün ýaşara golaý siz «Dowzah gapysy» ady bilen tanalýan Derweze gaz kraterine gelip ýetersiňiz. Bu ägirt uly ýanyp duran krater 1970-nji ýyllardan bäri ýanyp gelýär we dünýäniň iň geň görmeli ýerleriniň biridir. Krateriň töwereginde gezmäge we çölüň üstündäki gün ýaşyşyny synlamaga wagtyňyz bolar. Garaňky düşdügiçe alawlar has-da täsirli bolup, ýatdan çykmajak görnüşi emele getirýär. Agşam lagerde agşamlyk naharynyň lezzetini görersiňiz. Gijäni krateriň golaýyndaky lagerde geçirersiňiz.

Lagerde ertirlik naharyndan soň siz çölüň içi bilen demirgazyga, Horezmiň gadymy paýtagty we ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen Köneürgenje ugrarsyňyz. Köneürgenç XIII asyrda mongollar tarapyndan weýran edilýänçä yslam dünýäsiniň iň möhüm şäherleriniň biri bolupdyr. Onuň saklanyp galan ýadygärlikleri Merkezi Aziýanyň orta asyr binagärliginiň iň ajaýyp nusgalarynyň hataryna girýär.

Siz beýikligi takmynan 60 metre ýetýän Gutlug Temir minarasyna baryp görersiňiz. Soňra siz ajaýyp mozaikaly gümmezi bilen meşhur Törebeg hanymyň kümmetini görersiňiz. Şeýle hem siz Soltan Tekeşiň kümmetine we özboluşly konus şekilli üçegi bolan Il-Arslanyň kümmetine bararsyňyz. Gidiňiz size bu ýadygärlikleriň taryhy we olara zyýarata gelýänleriň däp-dessurlary barada gürrüň berer. Gezelençlerden soň siz Aşgabada uçmak üçin Daşoguzyň howa menziline ugrarsyňyz. Gelip ýetensoň, myhmanhanaňyza ýerleşersiňiz. Agşamyň galan wagty dynç almak üçin boşdur. Gijäni Aşgabatda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň siz soňky doly günüňizi Aşgabady öwrenmäge sarp edersiňiz. Ilki bilen siz Türkmenistanyň iň uly muzeýi bolan Milli muzeýe baryp görersiňiz. Bu ýerde siz Gadymy Nusaýdan, Merwden we Marguşdan tapylan zatlary, şeýle hem türkmen medeniýetine, däp-dessurlaryna we hünärlerine bagyşlanan sergileri görersiňiz.

Soňra siz meşhur Ahal-teke bedewleriniň saklanýan atçylyk toplumyna bararsyňyz. Altyn reňkli tüýleri we çydamlylygy bilen tanalýan bu syratly bedewler milli buýsanjyň nyşanydyr. Siz bu tohumyň taryhy we onuň türkmen medeniýetindäki ähmiýeti bilen tanşarsyňyz. Günortandan soň siz çeşmeler, ýadygärlikler we gül baglary bilen bezelen şäheriň owadan seýilgähleriniň käbirine baryp görersiňiz. Şeýle hem ýadygärlik sowgatlary satyn almak üçin ýerli bazara barmaga wagtyňyz bolup biler. Agşam ýerli restoranda milli türkmen tagamlary we aýdym-sazy bilen hoşlaşyk agşamlyk naharynyň lezzetini görersiňiz. Bu syýahatdaşlaryňyz we gidiňiz bilen syýahatyňyzyň ýatlamalaryny paýlaşmak üçin ajaýyp mümkinçilikdir. Gijäni Aşgabatdaky myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Şu gün siziň Türkmenistanyň jümmüşi boýunça dokuz günlük syýahatyňyz tamamlanýar. Myhmanhanada ertirlik naharyndan soň, uçuş tertibiňize baglylykda boş wagtyňyz bolar. Şäher boýunça soňky gezimiňizi edip ýa-da ýadygärlik sowgatlar dükanyna baryp bilersiňiz.

Otagyňyzy ylalaşylan wagta çenli boşatmagyňyzy haýyş edýäris. Gidiňiz we sürüjiňiz sizi myhmanhananyň foýesinde garşylap, Aşgabadyň halkara howa menziline äkiderler. Toparymyz size goş-golamyňyz bilen we uçuşyňyz üçin hasaba alyş işlerinde kömek eder. Eger siz haly ýa-da el işlerini satyn alan bolsaňyz, gümrük gözegçiligi üçin çekleriňizi we şahadatnamalaryňyzy taýýar saklamagyňyzy haýyş edýäris. Bu syýahatyň dowamynda siz gadymy şäherler, reňbe-reň kanýonlar, Hazar deňziniň kenary we ýanyp duran Derweze krateri bilen tanyşdyňyz. Siz Beýik Ýüpek ýolunyň taryhyny we türkmen halkynyň däp-dessurlaryny açyşdyňyz. Türkmenistanyň taryhy we tebigaty boýunça bu syýahatdan hoşal galandyrsyňyz diýip umyt edýäris. Biziň bilen syýahat edeniňiz üçin sag boluň, tiz wagtda ýene-de duşuşmaga umyt edýäris.