Aşgabatdan Daşkende: 13 günlük Ýüpek ýoly syýahaty

Türkmenistandan Özbegistana çenli on üç günlük Ýüpek ýoly syýahatyňyzyň başlangyç nokady bolan Aşgabada hoş geldiňiz! Aşgabadyň Halkara howa menziline gelip düşeniňizde, gollanmaçyňyz sizi garşy alar we myhmanhanaňyza ugradar. Ýerleşip, biraz dynç alanyňyzdan soň, paýtagt bilen tanyşdyryjy gezelençe başlarsyňyz. Aşgabat Köpetdag daglarynyň eteginde ýerleşýär we onuň ak mermer binagärligi ony dünýäniň iň özboluşly şäherleriniň birine öwürýär.

Ilkinji baryljak ýer – Stambulyň osman metjitlerinden ylham alnyp gurlan nepis bina – Ärtogrul Gazy metjidi. Onuň dört sany näzik minarasy we uly merkezi gümmezi ony şäheriň iň tanymal ýadygärlikleriniň birine öwürýär. Soňra Garaşsyzlyk binasy we milli gahrymanlaryň hem-de şahyrlaryň heýkelleriniň hatary ýerleşýän Garaşsyzlyk seýilgähine bararsyňyz. Gollanmaçyňyz sizi 1948-nji ýylyň ýer titremesinden soň doly diýen ýaly täzeden gurlan Aşgabadyň taryhy bilen tanyşdyrar. Ýolda şäheriň giň şaýollarynyň ugrunda ýerleşen döwlet binalarynyň, çüwdürimleriň we seýilgähleriň ýanyndan geçersiňiz. Bu ilkinji gün Türkmenistanyň medeniýeti we keşbi bilen ýeňil tanyşlyk bolar. Agşam hoş geldiňiz agşamlyk naharyndan lezzet alarsyňyz. Gijäni Aşgabatdaky myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Aşgabatdan takmynan 18 kilometr uzaklykda ýerleşýän gadymy parfiýa galasy Nusaýa ugrarsyňyz. Nusaý biziň eramyzdan öňki III asyrdan biziň eramyzyň III asyryna çenli giň çäkleri dolandyran Parfiýa imperiýasynyň iň irki paýtagtlarynyň biri bolupdyr. Bu ýadygärlik 2007-nji ýylda ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizildi, onuň harabalyklarynda köşkler, ybadathanalar we hazynahanalar bar.

Äpet toprak diwarlaryň arasynda gezelenç edeniňizde, gollanmaçyňyz arheologlaryň bu ýerden pil süňkünden ýasalan gymmatly şerap şahlaryny, heýkelleri we teňňeleri nähili tapandyklaryny düşündirer. Galanyň depesinden töwerekdäki düzlükleriň we Köpetdag daglarynyň giň görnüşlerinden lezzet alyp bilersiňiz. Günortandan soň Türkmenistanyň meşhur altyn bedewleriniň mekany bolan Ahal-teke bedewleriniň atçylyk toplumyna bararsyňyz. Ahal-teke dünýädäki iň gadymy at tohumlarynyň biri bolup, metal ýaly ýalpyldawuklygy, nepisligi we çydamlylygy bilen meşhurdyr. Gezelenç wagtynda bedewleriň görkezilişini synlap, olaryň nähili türgenleşdirilýändigi we olara nähili ideg edilýändigi barada bilersiňiz. Şeýle hem bedewiň türkmen taryhynda we medeniýetindäki möhüm orny barada eşidersiňiz. Agşam agşamlyk nahary üçin Aşgabada gaýdyp gelersiňiz. Gijäni myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Hazar deňziniň kenarynda ýerleşýän Türkmenistanyň esasy port şäheri Türkmenbaşa gysga uçuş üçin howa menziline ugradylarsyňyz. Uçuş takmynan bir sagat dowam edýär we çölüň hem-de Balkan daglarynyň görnüşlerini hödürleýär. Gelip düşeniňizde, sizi ýerli gollanmaçyňyz we sürüjiňiz garşy alar.

Ozal Krasnowodsk diýlip atlandyrylan Türkmenbaşy şäheri XIX asyrda esaslandyrylypdyr we uzak wagt bäri Merkezi Aziýa bilen Kawkazyň arasynda derweze bolup hyzmat edýär. Siz kenar boýunça syýahat edip, dünýäniň iň uly ýapyk suw howdany bolan Hazar deňziniň görnüşlerinden lezzet alarsyňyz. Soňra söwdagärleriň täze balyk, ysladylan bekre we Hazaryň beýleki tagamlaryny satýan ýerli balyk bazaryna bararsyňyz. Bu şäheriň gündelik durmuşyny görmek we ýerli deňiz önümlerinden datyp görmek üçin ajaýyp ýerdir. Şeýle hem deňiz kenaryndaky seýil ýodasy boýunça gezelenç edip bilersiňiz. Wagt galsa, häzirki zaman myhmanhanalary we kenarlary bolan golaýdaky «Awaza» dynç alyş zolagyna baryp bilersiňiz. Agşam myhmanhanaňyza ýerleşip, agşamlyk naharyndan lezzet alarsyňyz. Gijäni Türkmenbaşyda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Türkmenbaşy şäherinden çykyp, ýolsuz ýerlerde ýörediji awtoulagda Ýangykala kanýonyna tarap ýola düşersiňiz. Ýol sizi çölüň içi bilen Balkan daglarynyň eteklerinden alyp geçer. Ýangykala kanýony gyzyl, gülgüne, mämişi we ak öwüşginli gaýalary bilen Türkmenistanyň iň täsirli tebigy gudratlarynyň biridir.

Kanýon millionlarça ýyl ozal bu sebiti örtüp ýatan gadymy deňziň düýbünden emele gelipdir. Siz kanýony ýolsuz ýerlerde ýörediji awtoulagda öwrenip, täsirli tebigy görnüşe haýran galmak üçin birnäçe syn nokadynda saklanarsyňyz. Şeýle hem gaýalaryň gyrasy boýunça gysga gezelençler üçin wagt bolar. Günortandan soň Türkmenistanyň günbataryndaky möhüm zyýarat mekany bolan Gözli Ata ugrarsyňyz. Gözli Ata XIII–XIV asyrlarda ýaşap geçen sopy halypa bolupdyr, onuň kümmetine ýurduň ähli ýerlerinden zyýaratçylar gelýär. Kümmet köp sanly gyzykly mazar daşlary bolan köne gonamçylyk bilen gurşalandyr. Gollanmaçyňyz bu mukaddes ýer bilen baglanyşykly däp-dessurlary we ybadat dessurlaryny düşündirer. Agşam düşelgede agşamlyk naharyndan lezzet alarsyňyz. Gijäni Gözli Atanyň golaýynda çadyrlarda ýa-da myhman öýünde geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Gözli Atadan çykyp, nebitçiler şäheri Balkanabada tarap ýola düşersiňiz. Ýolda Kemal Ata arheologik we mukaddes ýerine bararsyňyz. Kemal Ata köne gonamçylygy we ýerli ilatyň şypaly häsiýeti bar diýip ynanýan çeşmesi bilen tanalýar.

Gollanmaçyňyz Kemal Ata bilen baglanyşykly rowaýatlary we bu ýere gelýän zyýaratçylaryň däp-dessurlaryny gürrüň berer. Soňra Balkan welaýatynyň dolandyryş merkezi bolan Balkanabada ýoluňyzy dowam etdirersiňiz. Şäher XX asyrda nebit-gaz senagatynyň merkezi hökmünde esaslandyrylypdyr. Şäher merkezini we ýerli ýadygärlikleri görmek üçin gysga wagtlyk saklanmagyňyz mümkin. Soňra syýahat Köpetdag daglarynyň eteklerini syrygyp gündogara, Serdar ady bilen hem tanalýan Gyzylarbat şäherine dowam eder. Ýolda giň düzlükleri, kiçi obalary we günortada belentden göterilýän daglary görersiňiz. Günortanlyk nahary ýoluň ugrundaky ýerli kafede berler. Giçlik Gyzylarbada gelip, myhmanhanaňyza ýerleşersiňiz. Agşamlyk nahary we gijelemek myhmanhanaňyzda.

Ertirlik naharyndan soň, Köpetdag daglarynyň içi bilen uzakda ýerleşýän Nohur obasyna ugrarsyňyz. Ýol dag tebigatynyň owadan görnüşlerini hödürläp, jülgeleriň we aşyrymlaryň arasy bilen egrem-bugram uzaýar. Nohur özüne mahsus däp-dessurlary we durmuş ýörelgesi bolan Türkmenistanyň iň däp-dessurly obalarynyň biridir.

Siz obanyň içi bilen gezip, dag eňňitlerinde gurlan daş jaýlary we dar köçeleri görersiňiz. Şeýle hem mazarlary dag tekeleriniň şahlary bilen bezelen köne gonamçylyga bararsyňyz. Ýerli ynanja görä, şahlar merhumlaryň ruhuny goraýar we güýji alamatlandyrýar. Gollanmaçyňyz Nohuryň rowaýatlary, şol sanda onuň ilatynyň Isgender Zülkarneýniň esgerleriniň neslinden gelýändigi baradaky rowaýat hakda gürrüň berer. Soňra uly gowagyň içinde ýerleşýän ýerasty köl – Köw-Ata tarap ýoluňyzy dowam etdirersiňiz. Şypaly häsiýeti bar diýlip hasaplanýan, minerallara baý ýyly suwda suwa düşüp bilersiňiz. Daglaryň içi bilen geçilen ýoldan soň bu rahatlandyryjy tejribe bolar. Agşam Aşgabada gaýdyp gelersiňiz. Gijäni myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, myhmanhanadan çykyp, Garagum çölüne syýahatyňyza başlarsyňyz. Ilkinji duralgaňyz – ýerli ilatyň mal, azyk we öý harytlary bilen söwda edýän çöl bazary. Bu Türkmenistanyň oba ýerleriniň ýagdaýyny duýmak üçin ajaýyp ýerdir.

Syýahat adamlaryň düýe we goýun saklap ýaşaýan kiçi göçme maldar obalarynyň üstünden geçip, çöl arkaly demirgazyga dowam eder. Saklanyp, ýerli maşgalalar bilen tanyşmaga we olaryň durmuş ýörelgesi barada bilmäge mümkinçiligiňiz bolmagy mümkin. Gollanmaçyňyz çöl ilatynyň däp-dessurlary we olaryň agyr şertlere nähili uýgunlaşandyklary barada gürrüň berer. Giçlik Türkmenistanyň iň meşhur görnükli ýerleriniň biri bolan Derweze gaz kraterine ýetersiňiz. Krater onlarça ýyl bäri ýanyp dur we «Dowzahyň gapysy» diýlip tanalýar. Krateriň töwereginde aýlanyp, günüň ýaşyşyny synlamaga wagtyňyz bolar. Gije düşende lowurdaýan alawlar ýatdan çykmajak görnüş döredýär. Agşam düşelgede agşamlyk naharyndan lezzet alarsyňyz. Gijäni krateriň golaýynda öýde geçirersiňiz.

Lagerde ertirlik naharyndan soň siz çölüň içi bilen demirgazyga, ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen Köneürgenje tarap ugrarsyňyz. Köneürgenç bir wagtlar Horezm döwletiniň paýtagty we yslam dünýäsiniň iň möhüm şäherleriniň biri bolupdyr. Bu ýerde siz Gutlug Temir minarasyna, Törebeg hanymyň kümmetine we Soltan Tekeşiň kümmetine baryp görersiňiz.

Gidiňiz size bu ýadygärlikleriň taryhy hem-de XIII asyrda şäheriň mongollar tarapyndan weýran edilişi barada gürrüň berer. Gezelençden soň siz Türkmenistan–Özbegistan serhedine tarap ugrarsyňyz. Serhet resmiýetleri tamamlanandan soň, sizi özbek gidiňiz garşylar we syýahatyňyzy Hywa tarap dowam etdirersiňiz. Hywa Beýik Ýüpek ýolunyň iň gowy saklanyp galan şäherleriniň biridir, onuň diwar bilen gurşalan içki şäheri Içan-Gala ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilendir. Diwarlaryň içinde metjitleri, medreseleri, minaralary we köşkleri öz içine alýan 50-den gowrak taryhy ýadygärlik bar. Agşam şäher ajaýyp yşyklandyrylanda, siz köne şäheriň dar köçeleri boýunça gezim edersiňiz. Gijeki Hywanyň ýagdaýy hakykatdan-da jadyly täsir galdyrýar. Gijäni Hywadaky myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň siz Hywa bilen tanyşlygyňyzy dowam etdirersiňiz, soňra Buhara tarap ýola düşersiňiz. Möwsüme we tertibe baglylykda bu transfer uçar ýa-da awtoulag bilen amala aşyrylyp bilner. Buhara gelip ýetensoň, sizi ýerli gidiňiz garşylar we gezelenç başlanar.

Buhara Merkezi Aziýanyň iň mukaddes şäherleriniň biri bolup, 140-dan gowrak taryhy ýadygärligi bilen ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilendir. Ilki bilen siz X asyrda gurlan we sebitde yslam binagärliginiň saklanyp galan iň gadymy ýadygärlikleriniň biri bolan Samanylaryň kümmetine bararsyňyz. Onuň inçe kerpiç örümi gün dowamynda ýagtylyga görä üýtgeýän ajaýyp nagyşlary emele getirýär. Soňra siz Aýýup pygamberiň rowaýaty bilen baglanyşykly Çaşma-Aýýub kümmetine we owadan agaç sütünli Bolo-Hauz metjidine baryp görersiňiz. Gidiňiz sizi Buhara hökümdarlarynyň gadymy galasy bolan Ark galasyna hem alyp barar. Gün köne şäher merkeziniň taryhy toplumlaryna gezelenç bilen dowam eder. Agşam Lýabi-Hauz howzunyň golaýynda agşamlyk naharynyň lezzetini görüp bilersiňiz. Gijäni Buharadaky myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň siz Buhara bilen tanyşlygyňyzy Buharanyň soňky emiriniň tomusky rezidensiýasy bolan Sitorai Mohi-Hossa köşgüne gezelenç bilen dowam etdirersiňiz. Köşk Ýewropa we Merkezi Aziýa binagärlik usullaryny özünde utgaşdyrýar we bagy-bossanlar bilen gurşalandyr. Siz şol döwrüň mebellerini, çini önümlerini we egin-eşiklerini görkezýän, ajaýyp bezelen kabulhana zallaryny görersiňiz.

Soňra siz şäheriň daşynda ýerleşýän kümmetlerden, metjitlerden we howlulardan ybarat asuda toplum bolan Çor-Bakr gonamçylygyna baryp görersiňiz. Bu gonamçylyk abraýly dini ýolbaşçynyň nesilleri üçin maşgala jaý ýeri hökmünde gurlupdyr. Gidiňiz bu ýeriň taryhy we onuň Buharanyň ruhy durmuşyndaky ähmiýeti barada gürrüň berer. Şeýle hem siz köne şäheriň söwda gümmezlerine baryp, halylary, keramika önümlerini, dokma harytlaryny we beýleki el işlerini satyn alyp bilersiňiz. Günortandan soň sizi Samarkanda gidýän ýokary tizlikli otla münmek üçin demirýol menziline äkiderler. Ýol takmynan bir ýarym sagat dowam edýär. Gelip ýetensoň, sizi myhmanhanaňyza äkiderler. Gijäni Samarkandda geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň siz dünýäniň iň gadymy şäherleriniň biri we Emir Teýmuryň imperiýasynyň paýtagty bolan Samarkand bilen tanşarsyňyz. Ilki bilen siz üç sany ajaýyp medrese – Ulugbek, Şirdor we Tillakary medreseleri bilen gurşalan Registan meýdanyna bararsyňyz. Olaryň gök kaşylar we altyn nagyşlar bilen örtülen binagärlik ýüzleri Merkezi Aziýanyň iň meşhur görnüşleriniň birini emele getirýär.

Soňra siz Emir Teýmuryň we onuň maşgala agzalarynyň jaýlanan ýeri bolan Gur-Emir kümmetine baryp görersiňiz. Kümmet özüniň gyrymsy gök gümmezi we baý altyn bezegli içki bölegi bilen meşhurdyr. Gidiňiz size Teýmuryň we onuň nesilleriniň, şol sanda astronom-patyşa Ulugbegiň durmuşy barada gürrüň berer. Wagt ýetse, Bibi-Hanym metjidine ýa-da Siýob bazaryna hem baryp bilersiňiz. Günortandan soň sizi Daşkende gidýän otla münmek üçin demirýol menziline äkiderler. Ýol takmynan iki sagat dowam edýär. Paýtagta gelip ýetensoň, sizi garşylap, myhmanhanaňyza äkiderler. Gijäni Daşkentde geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň siz Özbegistanyň paýtagty Daşkent boýunça bütin günlük gezelenje başlarsyňyz. Ilkinji täsirli pursat – dünýäniň iň owadan metro ulgamlarynyň biri bolan Daşkent metrosynda gezim. Her bir menzil çilçyraglar, mermer sütünler we reňbe-reň mozaikalar bilen özboluşly usulda bezelendir.

Soňra siz şäheriň baş meýdany bolan, çeşmeleri, seýilgähleri we ýadygärlikleri bilen tapawutlanýan Garaşsyzlyk meýdanyna baryp görersiňiz. Şeýle hem siz beýik hökümdaryň heýkeli ýaşyl seýilgähde ornaşdyrylan Emir Teýmur meýdanyny görersiňiz. Günortandan soň siz Köne şäher bilen tanşyp, Hast-Imam toplumyna bararsyňyz. Bu toplumda «Osman Gurhany» ady bilen tanalýan dünýäniň iň gadymy Gurhanlarynyň biri saklanýar. Soňra siz Merkezi Aziýanyň iň uly we iň gyzykly bazarlarynyň biri bolan Çorsu bazaryna baryp görersiňiz. Bu ýerde täze miweleri, ysly zatlary, çörek we el bilen ýasalan harytlary satyn alyp bilersiňiz. Agşam ýerli restoranda hoşlaşyk agşamlyk naharynyň lezzetini görüp bilersiňiz. Gijäni Daşkentdäki myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Şu gün siziň on üç günlük Beýik Ýüpek ýoly syýahatyňyz tamamlanýar. Myhmanhanada ertirlik naharyndan soň, uçuş tertibiňize baglylykda boş wagtyňyz bolar. Soňky söwda-satyklaryňyzy edip ýa-da şäher boýunça soňky gezimiňizi amala aşyryp bilersiňiz.

Otagyňyzy ylalaşylan wagta çenli boşatmagyňyzy haýyş edýäris. Sürüjiňiz sizi myhmanhananyň foýesinde garşylap, Daşkendiň halkara howa menziline äkider. Toparymyz size goş-golamyňyz bilen we indiki uçuşyňyz üçin hasaba alyş işlerinde kömek eder. Bu syýahatyň dowamynda siz ak mermerli Aşgabatdan Hazar deňziniň kenarlaryna çenli we Garagum çölüniň üsti bilen ýol geçdiňiz. Siz her biri özüniň gaýtalanmajak taryhy we keşbi bilen tapawutlanýan Beýik Ýüpek ýolunyň meşhur şäherleri – Hywa, Buhara we Samarkand bilen tanyşdyňyz. Türkmenistan we Özbegistan boýunça bu ýatdan çykmajak syýahatdan hoşal galandyrsyňyz diýip umyt edýäris. Biziň bilen syýahat edeniňiz üçin sag boluň. Size öýe howpsuz uçuş arzuw edýäris we tiz wagtda ýene-de duşuşmaga umyt edýäris.