Türkmenistanda 7 günlük taryhy tur

Türkmenistana hoş geldiňiz! Aşgabadyň Halkara howa menziline gelip düşeniňizde, sizi iňlis dilinde gürleýän gollanmaçyňyz we sürüjiňiz garşy alar, resmi işleri ýerine ýetirmekde kömek eder we myhmanhanaňyza çenli ugradar. Gysga dynç alyp, ýol ýadawlygyny aýyrandan soň, paýtagt bilen tanyşlygyňyz başlanar. Aşgabat ýalpyldawuk ak mermer binalary, giň şaýollary we beýik ýadygärlikleri bilen meşhurdyr, şeýle hem ol ak mermerden gurlan binalaryň dünýäde iň ýokary dykyzlygy boýunça Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilendir.

Ilkinji duralgaňyz – belent Garaşsyzlyk binasy ýerleşýän, çüwdürimler, milli gahrymanlaryň heýkelleri we owadan baglar bilen gurşalan Garaşsyzlyk seýilgähi. Soňra siz Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk derejesiniň hatyrasyna gurlan, depesi altyn heýkel bilen bezelen 95 metrlik Bitaraplyk binasyna bararsyňyz. Onuň syn meýdançasyndan şäheriň we gözýetimde görünýän Köpetdag daglarynyň giň görnüşlerine haýran galarsyňyz. Günortandan soň şäher muzeýleriniň birine bararsyňyz, ol ýerde gollanmaçyňyz sizi gadymy siwilizasiýalardan başlap häzirki döwre çenli ýurduň taryhy bilen tanyşdyrar. Gün dowamynda Aşgabadyň 1948-nji ýylyň weýrançylykly ýer titremesinden soň nähili täzeden gurlandygy barada hem bilersiňiz. Agşam palow, dograma ýaly türkmen tagamlaryndan düzülen hoş geldiňiz agşamlyk naharyndan lezzet alarsyňyz. Gijäni Aşgabatdaky myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Myhmanhanada ertirlik naharyndan soň, siz Aşgabady we onuň töweregini öwrenmek üçin bütin günlük syýahata ugrarsyňyz. Ilkinji baryljak ýer – altyn gümmezleri we dört sany belent minarasy bilen tanalýan, Merkezi Aziýanyň iň uly metjitleriniň biri bolan Gypjakdaky Türkmenbaşy Ruhy metjidi. Soňra Parfiýa imperiýasynyň ilkinji paýtagtlarynyň biri bolan we 2007-nji ýyldan bäri ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen gadymy Nusaýa ugrarsyňyz. Äpet toprak diwarlaryň we gazuw-agtaryş işleri netijesinde açylan zallaryň arasynda gezelenç edeniňizde, gollanmaçyňyz bu galanyň bir wagtlar güýç-kuwwaty we täsiri boýunça Rim bilen bäsleşendigini gürrüň berer.

Günortandan soň Türkmenistanyň rowaýata öwrülen «altyn atlary» bilen tanyşmak üçin Ahal-teke bedewleriniň atçylyk toplumyna bararsyňyz. Bu nepis bedewler metal ýaly ýalpyldawuk tüýleri, çydamlylygy we çaltlygy bilen meşhurdyr we halkymyzyň çuňňur buýsanjydyr. Siz olaryň taryhy, ösdürip ýetişdirmek däpleri we türkmen medeniýetindäki möhüm orny barada köp zatlary bilersiňiz. Syýahat Köw-Ata ýerasty kölüne tarap dowam eder, bu ýerde basgançaklar sizi ýerasty ýyly mineral çeşmelerden suw alýan gowak kölüne äkider. Kölüň suwy ýylyň dowamynda ýakymly temperaturasyny saklaýar we oňa şypaly häsiýetli diýip ynanylýar. Bu tebigy ýyly kölde suwa düşmek ýatdan çykmajak täsir galdyrar. Agşam Aşgabada gaýdyp, agşamlyk naharyny edersiňiz we gijäni myhmanhanaňyzda geçirersiňiz.

Şu gün siz paýtagtdan çykyp, bir wagtlar Beýik Ýüpek ýolunyň bir bölegi bolan ýollar boýunça gündogara, Mary welaýatyna tarap ýola düşersiňiz. Ilkinji duralgaňyz – Änew obasynyň golaýyndaky Seýitjemaleddin metjidiniň harabalyklary. XV asyrda gurlan bu metjit girelgesini bezän mozaika aždarhalary bilen meşhur bolupdyr, bu bolsa yslam binagärliginde seýrek duş gelýän nagyşdyr. Metjidiň köp bölegi 1948-nji ýylyň ýer titremesinde ýumrulsa-da, bu ýer ýerli ilat üçin möhüm zyýarat mekany bolmagynda galýar.

Syýahat IX–XIII asyrlarda gülläp ösen gadymy söwda şäheri bolan orta asyr Abiwerd şäherçesine dowam eder. Bu ýerde şäher diwarlarynyň galyndylarynyň üstünden ýöräp, bir wagtlar Eýran bilen Merkezi Aziýanyň arasynda gatnan kerwenleriň bu ýerde düşläp geçişini göz öňüne getirip bilersiňiz. Ýoluň ugrunda tebigy görnüş Köpetdag daglarynyň eteklerinden giň düzlüklere we çöl gyralaryna öwrülýär. Gollanmaçyňyz sebitiň ýerli däp-dessurlary, ekerançylygy we oba durmuşy barada gyzykly gürrüňleri paýlaşar. Ýolda ýerli kafeleriň birinde günortanlyk nahary üçin saklanarsyňyz. Giçlik Mary şäherine gelip, myhmanhanaňyza ýerleşersiňiz. Agşamyň galan wagtyny dynç almaga ýa-da şäher merkezinde gezelenç etmäge sarp edip bilersiňiz. Gijäni Mary şäherinde geçirersiňiz.

Ertirlik naharyndan soň, Mary şäherinden takmynan 30 kilometr uzaklykda ýerleşýän, ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen we bir wagtlar dünýäniň iň uly şäherleriniň biri bolan Gadymy Merwe ugrarsyňyz. Merw dört müň ýyldan gowrak wagtyň dowamynda Ýüpek ýolunyň iri oazis şäheri bolupdyr, onuň yzygiderli döwürlerde gurlan şäherleri biri-biriniň üstünde däl-de, ýanaşyk gurlupdyr. Bu özboluşly ýerleşiş myhmanlara bir günüň dowamynda taryhyň birnäçe dürli döwrüni öwrenmäge mümkinçilik berýär.

Siz Ahemeniler we ellinistik döwürlerine degişli iň gadymy galalar bolan Erkgala we Gäwürgala bilen tanyşarsyňyz. Soňra orta asyr Seljuk paýtagty bolan Soltangalany we äpet gümmezi XII asyryň inženerçilik gudraty hasaplanan ajaýyp Soltan Sanjaryň kümmetini synlarsyňyz. Günüň maksatnamasyna özboluşly büdür-südür diwarlary bilen tapawutlanýan syrly berkitme köşkler – Uly we Kiçi Gyzgala hem girýär. Gollanmaçyňyz bir wagtlar bu ýerde ýaşap geçen beýik alymlar, şahyrlar we hökümdarlar, şeýle hem Merwiň altyn eýýamyna soňky nokat goýan mongol çozuşy barada gürrüň berer. Şeýle hem siz häzirki wagtda-da meşhur zyýarat mekanlary bolmagynda galýan Muhammet pygamberiň sahabalarynyň kümmetlerini görersiňiz. Gezelençlerden soň, Aşgabada içerki uçuş üçin Mary howa menziline ugradylarsyňyz. Gelip düşeniňizden soň, agşamlyk nahary we gijelemek üçin myhmanhanaňyza ugradylarsyňyz.

Şu gün irden 1948-nji ýylyň ýer titremesinde we XX asyryň çaknyşyklarynda heläk bolanlaryň hatyrasyna bagyşlanan Halkymyzyň hakydasy ýadygärlik toplumyna bararsyňyz. Bu toplum häzirki zaman türkmen binagärliginiň täsirli nusgasy bolup, halkymyzyň taryhyna we gymmatlyklaryna düşünmäge mümkinçilik berýär. Gezelençden soň, Merkezi Aziýanyň iň uly çölleriniň biri bolan giň Garagum çölüne, demirgazyga tarap syýahatyňyza başlarsyňyz.

Ýol takmynan 260 kilometr aralykda çäge depeleriniň, sözen-sazak gyrymsy agaçlarynyň we wagtal-wagtal duş gelýän düýe sürüleriniň arasyndan geçýär. Ýolda çöl ilatynyň däp bolan durmuş ýörelgesi bilen tanşyp boljak kiçi obalarda saklanmagyňyz mümkin. Giçlik köplenç «Dowzahyň gapysy» diýlip atlandyrylýan Derweze gaz kraterine ýetersiňiz. Ini takmynan 70 metr bolan bu äpet krater tebigy gazy ýakyp ýok etmek maksady bilen ot berlen 1970-nji ýyllaryň başyndan bäri dynuwsyz ýanýar. Siz çölüň üstünde günüň ýaşyşyny synlamaga we garaňky düşdügiçe alawlaryň has-da täsirli görnüşe girişini görmäge ýetişersiňiz. Agşam ýyldyzly asmanyň astynda düşelgede taýýarlanan kebapdan ybarat agşamlyk naharyndan lezzet alarsyňyz. Gijäni krateriň golaýynda öýde ýa-da çadyrda geçirersiňiz.

Isleýänler üçin ir turmak Derweze gaz kraterini daň atanda ýumşak ýagtylykda ýene bir gezek görmäge mümkinçilik berýär. Ertirki gezelenç töweregiňizde çölüň oýanýan pursatlarynda has asuda we oýlandyryjy täsir galdyrýar. Düşelgede ertirlik naharyndan soň, goşlaryňyzy ýygnap, günorta – Aşgabada tarap yzyňyza ugrarsyňyz.

Ýolda çäge depeleriniň we çöl tebigatynyň suratlaryny düşürmek üçin gysga wagtlyk saklanyp bilersiňiz. Gollanmaçyňyz Garagum çöli, onuň ösümlik we haýwanat dünýäsi, şeýle hem şeýle agyr şertlerde ýaşamaga uýgunlaşan adamlar barada has giňişleýin gürrüň berer. Paýtagta gelip, günortanlyk naharyndan soň, dünýäde türkmen halylarynyň iň gowy ýygyndylarynyň birini saklaýan Türkmen halysy muzeýine bararsyňyz. Bu ýerde siz türkmen taýpalaryny aňladýan, göl diýlip atlandyrylýan däp bolan nagyşlar barada bilersiňiz. Şeýle hem muzeýde görkezilýän dünýäniň iň uly el bilen dokalan halylarynyň birini görersiňiz. Halyçylyk Türkmenistanda asyrlaryň dowamynda dowam edip gelýän hünär bolup, milli özboluşlylygyň möhüm bölegidir. Agşam dynç alyp ýa-da şäheri öz islegiňize görä gezip bilersiňiz. Agşamlyk nahary we gijelemek Aşgabatdaky myhmanhanaňyzda.

Şu gün siziň Türkmenistan boýunça syýahatyňyz tamamlanýar. Myhmanhanada ertirlik naharyndan soň, uçuş wagtyňyza baglylykda biraz boş wagtyňyz bolar. Golaýdaky seýilgähde soňky gezek gezelenç etmegi ýa-da ýadygärlik sowgatlaryny satyn almagy isläp bilersiňiz. El bilen dokalan halylar, ýüpek ýaglyklar, keşdeli matalar we türkmen milli şaý-sepleri iň köp halanýan sowgatlardyr.

Otagyňyzy ylalaşylan wagta çenli boşadandygyňyza göz ýetiriň. Gollanmaçyňyz we sürüjiňiz bellenen wagtda sizi myhmanhananyň dalanynda garşy alar. Soňra siz ugraýan uçuşyňyz üçin Aşgabadyň Halkara howa menziline ugradylarsyňyz. Toparymyz size hasaba durmakda we galan ähli meselelerde kömek eder. Satyn alan halylaryňyz ýa-da ýadygärlik sowgatlaryňyz üçin kwitansiýalary saklamaly bolsaňyz, olary taýýar ediň, sebäbi gümrükde olar soralyp bilner. Gadymy şäherleriň, çöl tebigatynyň we türkmen myhmansöýerliginiň ýatlamalarynyň siziň bilen uzak wagtlap galjakdygyna umyt edýäris. Biziň bilen syýahat edeniňiz üçin sag boluň, geljekde sizi ýene-de garşy almaga sabyrsyzlyk bilen garaşýarys.